عرفان مولانا در ساحت تجارب ديني و عرفاني

دين كه يكي از مهم ترين عرصه هاي معرفتي است، ساحت هاي مختلفي ازجمله ساحت انفُسي و دروني دارد. در مطالعات عرفاني جديد، از ساحت انفُسي يا همان تجارب شخصي از خداوند به «تجربۀ ديني و عرفاني» تعبير مي‌شود. در اين پژوهش، ديدگاه مولوي را برمبناي نظريه هاي جديدي كه در عرصۀ مطالعات عرفاني مطرح هستند، بازكاوي خواهيم كرد و مسئلۀ اصلي، جست‌وجو و تحليل تجارب عرفاني مولوي و انعكاس اديبانۀ آن ها در بيان او خواهد بود. به‌نظر مي رسد از آنجاكه مولانا در عرفان خانقاهي، عرفان ذوقي و عرفان نظري صاحبِ سبك و نظر است، خود نيز تجارب عرفاني وسيعي را از سر گذرانيده، و به بازسازيِ هنري اين تجارب ناب، پيچيده و حيرت انگيز در قالب زبان و بيان ادبي پرداخته است. تجارب عرفاني و شهودي مولانا در غزل هايش بيشتر به‌صورت بي واسطه و در لابه لاي تمثيلات عرفاني مثنوي، با واسطه و در موقعيت هايي كه استمرار كلام، او را به عرصه هاي ناخودآگاه كشانيده، بروز پيدا كرده است. برخي از تجربه هاي عرفانيِ مولانا از حيث شكل و ساختارِ بازنمايي در چارچوب تحليل هايي كه ويليام جيمز از تجارب عرفاني عرضه مي كند، قابل‌تحليل هستند و ما در اين پژوهش، ضمن تبيين اصل تجربه منديِ آثار مولانا، از جمله داستان پادشاه و كنيزك، تجربۀ عرفاني مندرج در آن را بر مبناي چارچوب نظريِ  جيمز  بررسي كرده و شباهت هاي ساختاري آن را با موضوعاتي كه  جيمز مطرح كرده است، نشان داده ايم.