بررسي و نقد ديدگاه شيخ احمد احسائي در علت فاعلي دانستن ائمه(ع) در نظام آفرينش

شيخ احمد احسائي به عنوان مهمترين شخصيت فرقه شيخيه، بر اين باور بود كه ائمه(ع) انجام دهنده همه امور عالم از جمله آفريدن مخلوقات و روزي دادن به آنها در نظام آفرينش‌اند و امامان، علت فاعلي حقيقي همه چيز در هستي‎ به حساب مي‎آيند كه تبيين اين ديدگاه احسائي و نقد و بررسي ادله او، مسئله اين تحقيق بوده و به روش تحليلي و انتقادي به اين موضوع پرداخته شده است؛ از اين‎رو پس از تبيين ديدگاه احسائي و تحليل نظريه او در علت فاعلي دانستن ائمه(ع) مباني، مؤيّدات و ادله مورد استناد او نيز، مورد بررسي قرار گرفت و آشكار شد كه شيخ احمد احسائي به رواياتي تمسك كرده كه نظريه او را اثبات نمي‏ كنند و از طرفي اينكه او امامان را انجام دهنده همه‌ امور عالم معرفي كرده و آنان را علت فاعلي حقيقي در آفرينش دانسته است، ريشه در عدم تحليل صحيح احسائي از فاعليت خداوند در نظام آفرينش و اشكالات او در اين زمينه دارد.