تحليل ژئوپليتيكي روابط ايران و روسيه پس از انقلاب اسلامي با تأكيد بر نظريه توازن قوا مورگنتا

كشورهاي ايران و روسيه از ديرباز دو قطب مهم در دو سوي درياي خزر بوده اند كه در مناطق ‏هارتلند و ريملند جهاني قرارگرفته اند. اهميت ژئوپليتيك و ژئواستراتژيك دو كشور نسبت به ساير كشورهاي منطقه سبب شده نقش پوياتري در معادلات سياسي آسياي مركزي و قفقاز داشته باشند. ازآنجا‌كه امروزه عامل قدرت و وزن ژئوپليتيكي در روابط بين‌الملل اهميت دوچندان يافته است و روسيه يك قدرت جهاني و ايران يك قدرت منطقه اي قلمداد مي‌شود؛ دو كشور همواره در روابط خود از اين عامل ها در جهت اعمال سياست‌هاي خود بهره مي‌برند. نظريه واقع گرايي ‏هانس مورگنتا كه بر توازن قوا و نقش عامل قدرت تأكيد دارد، گواهي بر اين ادعا مي‌باشد. اين مقاله سعي دارد با روش كيفي و رويكرد توصيفي تحليلي و از ديدگاه نظريه توازن قوا به تحليل ژئوپليتيكي روابط ايران و روسيه پس از انقلاب اسلامي بپردازد. براين اساس نتايج پژوهش حاكي از آن است، همان‌طور كه مورگنتا بر عامل قدرت و منافع ملي به‌عنوان مهم‌ترين شاخص در روابط بين الملل تأكيد دارد، روسيه همواره همۀ روابط سياسي خود را با ايران به‌ويژه در مسائل منطقۀ آسياي مركزي – قفقاز- غرب آسيا و برجام در راستاي منافع ملي خود تدوين كرده و روابط تاكتيكي خود را با ايران مبتني بر اهداف استراتژيك در جهت افزايش قدرت و وزن ژئوپليتيكي خود بهره برده است. ولي به نظر مي‌رسد، تصميم‌گيرندگان در عرصه روابط خارجي بايد بيش‌ازپيش به اين عوامل توجه كنند.