تنهايي و اقسام آن در آينه‌ي نهج‌البلاغه

«تنهايي» به معناي جداافتادگي و بي‏كسي، عميق‏ترين و ريشه ‏اي ‏ترين احساسي است كه در تجربه زيستي انسان‏ها وجود دارد و به اشكال مختلف از تولد تا مواجهه با مرگ با همه آدميان همراه است. در مقاله ي حاضر به بحث درباره ي «تنهايي» و اقسام آن كه از جمله مهمترين معضلات بشر امروز است، در آينه ي نهج البلاغه پرداخته‏ ايم تا اقسام تنهايي مطلوب و نامطلوب را از نظر امام علي(ع) مورد واكاوي قراردهيم و جهت استخراج تعريف تنهايي و تقسيمات آن، به شيوه ي كتابخانه اي و توصيفي تحليلي، متن نهج ‌البلاغه را محور قرار گرفته است. از نظر اميرالمؤمنين(ع)، تنهايي گاهي سنجيده و از سر آگاهي است، گاه بر اثر باورها، نگرش ها و شيوه ‌ي زندگي فرد است و گاه فراتر از وجوه مادي رفته و تا آگاهي از خويشتن و عدم غفلت از دورن خود ارتقاء مي‏‌يابد. از نظر امام(ع) اقسامي از تنهايي نامطلوب و معلل ‌اند كه برپايه گزينش و خواسته فرد نيست، و قسم ديگري كه مطلوب و مدلل‎اند كه فرد به صورت سنجيده با كناره‎گيري از مردم و با پيش‏گرفتن هدف هاي اجتماعي و فردي خود آن را جستجو كرده و به پرورش روح و روان خويش مي‎پردازد. در آخر نيز درمان برخي تنهايي ‌هاي اساسي از نظر امام علي(ع) از جمله انس با خدا، نيايش، كسب فضائل اخلاقي و دوري از رذائلي مانند عجب، كينه و دشمني بررسي گرديده‎است.