بررسي خاستگاه شرقي ادبيات جهان از منظر گوته

اين مقاله خاستگاه شرقي ادبيات جهان را از منظر گوته تبيين مي‌كند. گوته در 1813 از طريق ترجمه هامرپورگشتال با ديوان حافظ آشنا مي‌شود و به تأسي از حافظ، ديوان غربي شرقي خود را مي سرايد؛ اما تقريباً يك دهه پس از سرايش ديوان، در گفت وگويي كه با اكرمان دارد، براي اولين بار اصطلاح «ادبيات جهان» را به كار مي گيرد؛ چون معتقد است ادبيات ملي معناي خود را از دست داده و عصر ادبيات جهاني فرا رسيده است. با اين حال، به نظر مي رسد گوته در ابداع اين اصطلاح بركنار از فرهنگ و ادبيات شرقي و به ويژه ديوان حافظ نبوده است. در واقع، بحث اين است كه ديوان غربي شرقي گوته اثري است كه از طريق مواجهۀ گوته با ترجمۀ آثار شرقي و به ويژه و از همه‌ مهم‌تر، غزليات حافظ پديد آمده است. از منظر گوته، ادبيات جهان، نه مجموعه ادبيات‌هاي ملي و نه شاهكارهاي جهان است؛ بلكه فرايندي پوياست از تعامل ميان ملت‌هاي جهان، با هدف از ميان برداشتن ديوارهاي تعصبات ملي كه هم‌زيستي مصالحت‌آميز را دچار آسيب كرده است. اين مقاله به جايگاه ادبيات جهان از طريق خوانش گوته از گفت وگو با حافظ اشاره مي‌كند.