تحليلي توحيدي از مفهوم و مراتب فضيلت شجاعت در اخلاق عرفاني

شجاعت يكي از فضيلت‌هاي اصلي در اخلاق و از اصطلاحات كليدي و پرتكرار در عرفان است. اخلاق عرفاني، ظرفيت بسياري براي تعالي و تعميق اخلاق دارد اما علي‌رغم توجه فراوان به شجاعت در اخلاق فلسفي، مفهوم‌سازي دقيق و نظام‌مند آن مانند بسياري از ملكات اخلاقي، يكي از خلأهاي مهم در اخلاق عرفاني به شمار مي‌رود. پژوهش پيش رو كه به روش تحليلي - توصيفي صورت‌گرفته، كوشيده تا بر اساس امهات متون مكتب اخلاق عرفاني، ضمن بيان تلقي خاص عرفا از مفهوم شجاعت، ارتباط شجاعت و عرفان را به نحو وثيقي تبيين كند، مراتب تحقق شجاعت را استخراج نمايد و ساختار بررسي فضائل با رويكرد اخلاق عرفاني را بنا نهد. ازاين‌رو با شناسايي «محوريت قلب انسان» و «طولي بودن لايه‌هاي وجودي انسان» به‌عنوان دو مبناي اثرگذار در اخلاق عرفاني، به سه وجه ارتباط ميان شجاعت و عرفان دست‌يافته است كه عبارتند از: بينش توحيدي شهودي به خداوند، عشق به خداوند و تجربه مرگ اختياري. اين وجوه علاوه بر اينكه به انحاء گوناگوني تبيين‌پذيرند، نشان‌گر توحيد‌محور بودن فضيلت در اين اخلاق متعالي هستند.