واكاوي مقايسه‌اي تناسب بياني داستان حضرت آدم (ع) در سوره‌هاي اعراف و حجر بر اساس سياق قرآني

تناسب معنوي و گزينش واژگان در تعبير قرآني به عنوان يكي از مؤلفه‌هاي اعجاز اين كتاب آسماني، همواره مورد توجه انديشمندان علوم قرآني قرار گرفته، و از پيوستگي آيات قرآن، با اصطلاحات مختلفي همچون تناسب بياني، نظم، اتّساق و تناسق ياد كرده‌اند. قرآن، گاهي درباره يك موضوع واحد تعابير زباني متفاوتي داشته است، و اين مقوله را مي‌توان در داستان حضرت آدم (ع) يافت كه در هفت سوره قرآن در سبك و سياقي متنوع و متغيّر تكرار شده است كه گاهي همراه با اطناب و گاهي همراه با ايجاز بوده است. خلقت انسان، سجود ملائكه در برابر او، و امتناع ابليس از سجود، و وسوسه و گمراهي آدم و حوّاء به دست او حوادث اين داستان را تشكيل مي‌دهد. جستار حاضر با رويكرد توصيفي و تحليلي به واكاوي مقايسه‌اي بياني و سبك‌شناختي اين داستان در دو سوره اعراف و حجر بر اساس بافت زبان قرآن پرداخته است تا ضمن كشف نقاط تشابه و تفاوت در بيان و سبك داستان حضرت آدم در اين دو سوره، علّت تفاوت‌هاي بياني موجود در جملات و واژگان را بر اساس سياق مقامي و زباني تحليل نمايد. از مهم‌ترين يافته‌هاي پژوهش مي‌توان به اين نكته اشاره نمود كه در قرآن تكراز تامّ _به جز در موارد اندك_ وجود ندارد، و داستان حضرت آدم در سوره‌هاي اعراف و حجر عليرغم شباهت موضوعي، تفاوت‌هاي بياني ظريفي در گزينش واژگان، ساخت‌هاي دستوري، و سبك بيان موضوع دارند كه در پرتو سياق قرآن قابل تفسير است.