دما- فشارسنجي و پتروژنز سنگ‌هاي آتشفشاني سبلان: براساس شيمي كاني

آتشفشان سبلان از آتشفشان هاي پليوسن-كواترنري در شمال غربي ايران مي باشد. براساس تاريخچه فعاليت به دو بخش سبلان قديمي و سبلان جوان قابل طبقه بندي است. تركيب سنگ هاي آتشفشاني سبلان قديمي تراكي آندزيتي تا آندزيتي و به ندرت تراكي داسيتي و سنگ هاي آتشفشاني سبلان جوان بيشتر داسيتي تا تراكي آندزيتي است. تركيب پلاژيوكلاز در سنگ هاي آتشفشاني سبلان قديمي در محدوده اليگوكلاز تا آندزين، و در سنگ هاي آتشفشاني سبلان جوان در محدوده اليگوكلاز و آندزين است. پتاسيم فلدسپار در اين سنگ ها از نوع سانيدين و ارتوكلاز است. اليوين و پيروكسن هاي سنگ هاي آتشفشاني سبلان قديمي، به ترتيب از نوع كريزوليت و ديوپسيد- اوژيت مي باشند. تركيب ميكاهاي سنگ هاي آتشفشاني سبلان جوان بيشتر بيوتيتي است. آمفيبول هاي سنگ هاي آتشفشاني سبلان جوان بيشتر از نوع مگنزيوهورنبلند هستند و به ندرت برخي از آنها تركيب ادنيتي دارند. بر پايه نمودارهاي شيمي كاني، سنگ هاي آتشفشاني سبلان با ماهيت ساب آلكالن و كالك آلكالن در محيط كوهزايي پديد آمده اند. پيروكسن‌هاي سبلان قديمي در فشار 5 تا 10 كيلوبار و عمق حدود 17.5 تا 35 كيلومتري متبلور شده اند. درشت بلورهاي آمفيبول سبلان جوان در فشار 1 تا 3 كيلوبار و عمق حدود 3.5 تا 10.5 كيلومتري، و دماي حدود 725 تا 750 درجه سانتيگراد متبلور شده اند. با در نظر گرفتن دمـاي تبلور آمفيبول (725 تا 750 درجه سانتيگراد) و مدلسازي بيوتيت با بافر FMQ، گريزندگي اكسيژن در زمان تبلور بيوتيت حدود 16- تا 16.50- ارزيابي مي شود. گريزندگي بالاي اكسيژن و حضور كاني هاي آب دار، نشانگر تاثير محيط فرورانشي غني از آب بر ماگماي اوليه آتشفشان سبلان جوان است.