الگوي پيدايش كانسار مس مياندشت، خاور ميامي: بر پايه شواهد زمين‌شناسي، كاني‌شناسي و ژئوشيميايي

كانسار مس مياندشت، در 110كيلومتري خاور شاهرود، 24 كيلومتري شمال باختر عباس‌آباد و در كمربند آتشفشاني سنوزوييك شمال ايران مركزي قرار گرفته است. عمده واحد‌هاي سنگ- چينه‌اي منطقه مورد مطالعه داراي سن ائوسن و شامل گدازه‌هاي زيردريايي (بازالت، تراكي‌بازالت، آندزيت و تراكي‌آندزيت)، آذرآواري (توف، توف برش، آگلومرا) و مجموعه هاي رسوبي (آهك نوموليت‌دار، آهك توفي، شيل، ماسه سنگ و كنگلومرا) هستند. كانه‌زايي مس در اين منطقه به‌صورت اپي ژنتيك و چينه‌كران در امتداد لايه‌بندي سنگ‌هاي درونگير (توف‌برش و آگلومرا با تركيب آندزيت بازالتي و تراكي‌آندزيت‌بازالتي) و نيز در امتداد گسل‌هاي قطع‌كننده لايه‌بندي سنگ‌هاي ميزبان رخ داده است. بافت‌هاي عمده ماده معدني شامل رگه- رگچه‌‌اي، پركننده فضاي خالي، دانه پراكنده و جانشيني است. ماده معدني حاوي كاني‌هاي اوليه كالكوسيت، بورنيت، كالكوپيريت و پيريت و كاني‌هاي ثانويه كووليت، كالكوسيت ثانويه، مالاكيت، هماتيت، گوتيت و آزوريت است. از مهمترين دگرساني‌هاي همراه كانه‌زايي مي‌توان به دگرساني كربناتي- سيليسي، سريسيتي و آرژيليك و كلريتي اشاره كرد كه با نزديك‌شدن به بخش كانه‌دار، بر شدت كربناتي و سيليسي‌شدن افزوده مي شود. محيط زمين‌ساختي تشكيل توالي ميزبان اين كانسار با توجه به بررسي‌هاي ژئوشيميايي صورت گرفته، محيط كششي است كه در كمان آتشفشاني حاشيه قاره‌اي تشكيل شده است. با توجه به ويژگي‌هايي نظير محيط زمين‌ساختي، سنگ‌هاي دربرگيرنده، كاني‌شناسي، كنترل‌كننده‌هاي كانه‌زايي و انواع دگرساني‌ها، كانسار مس مياندشت با كانسار‌هاي تيپ مانتو شباهت زيادي نشان مي دهد و به‌طور عمده در زمان كوهزايي و چين‌خوردگي و گسل‌خوردگي توالي ميزبان تشكيل شده است. گفتني است ويژگي خاص كانه‌زايي مس مياندشت شامل گسترش دگرساني آرژيليك و نبود دگرساني قابل توجه زئوليتي، آن را از ديگر كانسارهاي مس منطقه از جمله كانسار عباس‌آباد متمايز مي كند.