شناسايي ابعاد مديريت ارائه خدمات پيشگيرانه نوع اول سلامت در سالمندان ايران

اهداف: جامعه ما كه به سمت سالمندي گام نهاده و از نظر مراقبت‌هاي بهداشتي با مسائل گوناگوني مواجه است. يك بحث مهم در ارتباط با ارتقاي سلامت سالمندان، مراقبت‌هاي پيشگيرانه و نحوه مديريت آن در دنيا است. از آنجا كه سيستم مراقبت‌هاي بهداشتي تغييرات مناسب در ساختار و روند ارائه خدمات به بيماران ايجاد مي‌كند‌، مطالعه‌ حاضر با هدف شناسايي مهم‌ترين ابعاد ارائه خدمات پيشگيرانه نوع اول سلامت در سالمندان ايران انجام شد. مواد و روش ها: در اين مطالعه توصيفي‌پيمايشي متغيرهاي مورد نظر با استفاده از پرسش‌نامه سنجش و در حقيقت روابط علّي بين متغيرها مشخص شد. ابتدا شرايط ارائه خدمات پيشگيرانه نوع اول سلامت در سالمندان كشورهاي منتخب دنيا و ايران توصيف و مطالعه تطبيقي انجام شد. سپس اطلاعات، ديدگاه‌ها و نظرات 12 خبره مديريت، درباره متغيرهاي استخراج‌شده از مرور ادبيات با استفاده از تكنيك دلفي در 3 مرحله جمع‌آوري و پس از اجماع نظر خبرگان، پرسش‌نامه ساختارمند طراحي شد. جهت تأييد نهايي متغيرها و مؤلفه‌هاي اصلي روايي صوري و محتواي پرسش‌نامه و به منظور سنجش پايايي پرسش‌نامه ضريب آلفاي كرونباخ محاسبه و پرسش‌نامه در جامعه آماري شامل 176 خبره توزيع و تكميل شد. به منظور محاسبه ميزان تأثير مؤلفه‌ها بر متغير اصلي، روش معادلات ساختاري به كار برده شد. يافته ها: يافته‌ها نشان داد كه اين مدل 6 بُعد (برنامه‌ريزي، سازمان‌دهي، تأمين منابع، نظارت، رهبري و خدمات پيشگيرانه) دارد. بار عاملي و آماره تي هريك از ابعاد برنامه‌ريزي (0/68 و 5/22)، سازماندهي (0/56 و 4/54)، تأمين منابع (0/76 و 2/72)، نظارت (0/75 و 3/29)، رهبري (0/68 و 4/92) و خدمات پيشگيرانه (0/71 و 3/44) بر مديريت ارائه خدمات پيشگيرانه نوع اول سلامت در سالمندان محاسبه شد. در بُعد برنامه‌ريزي 8 شاخص، در بُعد سازمان‌دهي 6 شاخص، در بُعد تأمين منابع 7 شاخص، در بُعد نظارت 7 شاخص، در بُعد رهبري 3 شاخص و در بُعد خدمات پيشگيرانه 6 شاخص شناسايي و تأييد شدند. نتيجه گيري: ابعاد شناسايي‌شده به ‌ترتيب، بيشترين ميزان تأثير بر مديريت ارائه خدمات پيشگيرانه نوع اول سلامت در سالمندان، عبارت‌اند از: برنامه‌ريزي، خدمات پيشگيرانه، نظارت، سازماندهي، تأمين منابع و رهبري كه با ايجاد زيرساخت‌ها، اقدامات علمي و عملي، ارتقاي فرهنگ سلامت و جدي بودن نظام سلامت در به‌كار‌گيري ظرفيت‌ها و امكانات موجود، موجب افزايش كيفيت زندگي سالمندان، كاهش هزينه‌هاي سلامت و كاهش بار بيماري‌ها در سطح جامعه مي‌شود.