مدل مفهومي اضطراب مرگ براساس متون ديني

اين پژوهش با هدف ارائه مدل مفهومي اضطراب مرگ براساس متون ديني و بررسي ميزان روايي آن انجام شده است؛ بدين‎منظور نخست با دو راهبرد «جستجوي واژگاني» و«متن‎خواني باز» و دستيابي به هفده واژه مرتبط، 343 گزاره ديني با استفاده از نمونه‎گيري هدفمند براساس اصل اشباع در منابع اسلامي جمع‎آوري شد و با به كارگيري روش تحليل كيفي محتواي متون ديني (شجاعي، 1399الف) مورد بررسي قرار گرفت. يافته‎هاي حاصل از پژوهش ده نشانه شامل ناراحتي و غم، گريه و فرياد، فرار از مرگ، نفرت از مرگ، بي‎قراري دائمي، زياد فكر مرگ بودن، خواب‎هاي آشفته با محتواي مرگ، عدم پذيرش مرگ، احساس شرم، حسرت از دست دادن دنيا را براي اضطراب مرگ نشان داد؛ افزون بر آن، چهارده شرط علّي و پنج پيامد نيز براي آن شناسايي شد. براي حصول اطمينان از مطابقت يافته‎ها با محتواي متون ديني و همچنين كاربرد آن در حوزه روان‎شناسي، اعتبار آن براساس نظر متخصصان (دوازده كارشناس) با محاسبه شاخص روايي محتوا (CVI) و نسبت روايي محتوا (CVR) مورد بررسي قرار گرفت و سرانجام مدل مفهومي اضطراب مرگ در قالب يك طرحواره كلي ترسيم شد. يافته‎هاي اين پژوهش، بستر مناسبي را براي تدوين پرسشنامه سازه اضطراب مرگ و طراحي مداخله درماني و بسته آموزشي آن فراهم كرده است.