مطالعه انتقادي استناد ملاصدرا به حديث بطون هفت‌گانه قرآن كريم

قرآن كريم براي هدايت انسان ها و وصول آنان به سعادت ابدي فرو فرستاده شده است؛ چه اينكه مخاطب قرآن نيز انسان ها با همه مراتب مختلف و تنوع استعدادهاي شأن است. با نظر به همين نكته، قرآن خود مراتبي داشته و افزون بر مرتبه ظاهري، بطوني دارد كه هر انساني نسبت به استعداد خويش از آن جرعه مي نوشد. ملاصدرا با استشهاد به حديثي در مـورد بطـون هفت گانه قـرآن كريم، آن را به مراتب هفت گانه سير و سلوك انساني تطبيق مي دهد و بر آن است كه هر يك از بطون قرآني منطبق با مرحله اي از سير انساني مي باشد. پرسش اصلي تحقيق حاضر آن است كه چه نقدهايي بر ملاصدرا در استناد به حديث بطون هفت گانه قرآن كريم وارد است؟ يافته هاي پژوهش در روشي تحليلي انتقادي به كلمات صدرالمتألهين نشان مي دهد: هر چند احاديثي در منابع روائي شيعي يافت مي شود كه قرآن را داراي ظاهر و باطني مي داند، اما عدد مورد استناد ملاصدرا دقيـق نبـوده و نمي تـوان بـه ايـن عـدد در تحليـل هاي هستي شناختي سير انساني تمسك جست. همچنين حديث يادشده در جوامع روائي ما يافت نشده و احاديث شيعي فقط در بطون داشتن قرآن كريم با حديث مورد نظر ملاصدرا اشتراك دارند.