زمين‌شيمي سنگ كل و شيمي كاني‌هاي سنگ‏‌هاي آذرين دروني حد واسط در ضلع شمالي رودخانه‌ شاهرود حوالي زردكوه در استان گيلان، ايران

محدوده‌ مورد بررسيِ ضلع شمالي رودخانه‌ شاهرود در ناحيه‌ زردكوه در شمال ايران جاي دارد و بخشي از رشته كوه البرز به‌شمار مي‌رود. واحد‌هاي سنگي رخنمون‌يافته در اين منطقه بيشتر سنگ‏‌‌هاي آتشفشاني ائوسن (گدازه و سنگ‌هاي آذرآواريِ سازند كرج) هستند كه به‌طور محلي توده‏‌‌هاي آذرين دروني آنها را قطع كرده‏‌اند. از آنجايي‌كه اين توده‏‌‌هاي آذرين دروني توالي فازهاي ۱ و ۲ پالئوژن با سن ائوسن مياني- اليگوسن زيرين را قطع كرده‏‌اند پس سن آنها پس از اليگوسن زيرين است. از ديدگاه سنگ‏‌شناسي، توده‏‌‌هاي يادشده از نوع ميكروديوريت، مونزونيت و مونزوديوريت هستند. ميكروديوريت و مونزونيت‏‌‌ها بيشتر بافت پورفيروييد با خميره‌ نسبتاً دانه‌ريز نشان مي‌دهند و مونزوديوريت‏‌‌ها بافت گرانولار و اينترگرانولار دارند. برپايه‌ دماسنجي و دمافشارسنجي كاني‌ها در توده‏‌‌هاي آذرين دروني ضلع شمالي رودخانه‌ شاهرود، دماي پيدايش كلينوپيروكسن‏‌‌ها برابربا ۱۱4۰ تا ۱۲1۰ درجه‌ سانتيگراد، بيوتيت‏‌‌ها برابربا ۷۵۰ تا ۸۰۰ درجه‌ سانتيگراد و فشار تبلور كلينوپيروكسن‏‌‌ها غالباً برابربا ۶ تا ۸ كيلوبار به‌دست آمد. برپايه‌ تركيب شيميايي سنگ كل و شيمي كلينوپيروكسن‏‌‌ها و بيوتيت‏‌ها، اين توده‌هاي آذرين دروني سرشت كالك‏‌آلكالن پتاسيم بالا تا شوشونيتي دارند و از ديدگاه جايگاه زمين‏‌ساختي، در گستره‌ پهنه‏‌‌هاي فرورانش حاشيه‌ فعال قاره‌اي جاي مي‏‌گيرند. برپايه‌ نمودار تغييرات نسبت‏‌‌هاي عنصرهاي كمياب Sm/Yb دربرابر La/Yb، ماگماي مادر سنگ‏‌‌هاي منطقه از خاستگاه پريدوتيتيِ گارنت‏‌ و اسپينل‏‌داري (گارنت- اسپينل پريدوتيت) در ژرفاي 100 تا 110 كيلومتري سرچشمه گرفته‏‌ است كه دچار 10 تا ۲۰ درصد ذوب‌بخشي شده‏‌ است.