دوگانۀ رمانتيك ـ كلاسيك تصويرپردازي طبيعت در سوگ‌سروده‌هاي دفاع مقدس (با تكيه بر اشعار سال‌هاي 1359-1363)

يكي از ويژگيهاي سبكي سوگ‌سروده‌هاي دوره نخست دفاع مقدس (1359 ـ 1363) تصويرپردازي طبيعت است كه به اقتضاي موضوع سوگ و رثاي شهيد از بلاغت سنتي فراتر مي رود و با مكتبهاي ادبي جهان پيوند مي خورد از اين رو ريشه يابي نگرش شاعران به تصويرپردازي طبيعت و تعلق آن به مكاتب ادبي، مسألۀ محوري اين پژوهش است. با بررسي ماهيت تصويرپردازيها در سوگ سروده هاي سالهاي نخست جنگ، تلفيقي از ويژگي اي دو مكتب رمانتي سيسم و كلاسي سيسم آشكار شد كه مي توان آن را ماهيت دوگانه رمانتيك ـ كلاسيك طبيعت در سوگ سروده هاي دفاع مقدس ناميد. اين ويژگيها عبارتند از «طبيعت به‌مثابۀ سوگوار (صاحب‌عزا)»، «طبيعت به‌مثابۀ اعتباردهنده به شهيد»، «طبيعت به‌مثابۀ اعتبارگيرنده از شهيد» و «طبيعت به‌مثابۀ فضاساز» كه ريشه در كاركرد رمانتيك طبيعت دارند و «تقليد از طبيعت»، «تقليد از قدما»، «آموزنده بودن و خوشايندي»، «وضوح و روشني» و «برازندگي» كه به مؤلفه هاي كلاسي سيسم متعلق اند. دليل اين دوگانگي، پيوند رويكرد سنت گرا و حقيقت نگر با رويكرد عاطفي است كه شاعران دفاع مقدس در سوگ سرايي شهداي جنگ با آن رويارو بوده اند و آن را براي بيان و انتقال تأثيرگذار حالات سوگوارانه خود به خواننده برگزيده اند.