چيستي «عرش هويت» از ديدگاه عارفان

مطابق آيه 7 سورة «هود»، عرشي كه به هويت حق‌تعالي منسوب است، روي آب قرار دارد. عارفان اين آيه را با رويكرد هستي‌شناسانه تفسير كرده‌اند. آنان «عرش هويت» را نمود مُلك حق‌تعالي دانسته و براي آن مصاديقي را ذكر مي‌كنند: اسم «حي» الهي، مشيت سريان‌يافته، نفَس رحماني و عالَم را مصاديق عرش هويت دانسته‌ و آن را به نام‌هاي «عرش حيات»، «عرش مشيت» و «عرش ذات» خوانده‌اند و نيز تأويل آب را «حيات»، «علم» و «مشيت الهي» دانسته‌اند. در اين مقاله كه پژوهشي با روش تحليلي ـ توصيفي است، تعاريف يادشده و مسئله تكون يافتنِ عرش هويت از آب تحليل شده است. البته عرفا برآمدن عرش هويت از آب را با نگرش سلوكي نيز شرح و تفصيل داده‌اند؛ مثل اينكه مقام «بحرِ عرش» را در شمار مقامات اولياي الهي تعريف كرده‌اند.