بررسي مركزيت ژئوپليتيكي ايران در منطقه خاورميانه: مطالعه تطبيقي دوره هاي پهلوي و جمهوري اسلامي

هر كشوري در منطقه جغرافيايي خود در پي كسب قدرت و برتري براي دستيابي به اقتدار و تاثيرگذاري بر روندها و اتفاقات آن منطقه است. به عبارت ديگر كشورها كه بازيگران عرصه قدرت و سياست هستند در انديشه كسب مركزيت و ثقل مركزي براي تحت تاثير قرار دادن ساير بازيگران بوده و هرچه قدر مركزيتِ يك بازيگر بيشتر، موجب كسب رتبه بالاتر، داشتن ارتباطات بيشتر و به دست آوردن موقعيت مطلوب‏تر آن ميشود. تئوري مركزيت شبكه اي مي تواند به خوبي نقش كشورها را در درون شبكه ها و زير شبكه هاي متعدد ژئوپليتيكي توضيح دهد كه در اين تحقيق در چارچوب نظري از آن استفاده شده است. يافته هاي اين پژوهش كه با استفاده از روش توصيفي- تحليلي و برپايه يافته هاي كتابخانه‌اي و اسنادي انجام شده است؛ نشان مي دهد منطقه خاورميانه به عنوان يك شبكه ژئوپليتيكي داراي زير شبكه هاي متعددي است و ميتوان از ۱۱ زير شبكه ژئوپليتيكي در آن نام برد كه از مهمترين آنها مي توان به زير شبكه اسلام، انرژي، دموكراسي و زير شبكه مقاومت اشاره كرد. ايران در بين كشورهاي خاورميانه مركزيت بالايي در زير شبكه هاي ژئوپليتيكي اين منطقه دارد. اما، اين مركزيت در همه زير شبكها و در همه دورهاي زماني يكسان نبوده است نتايج نشان مي دهد در دوران پهلوي مركزيت ايران در زير شبكه هاي غرب، امنيت و اقتصاد بوده و اين مركزيت در دوره جمهوري اسلامي بيشتر در زيرشبكه هاي ايدئولوژيكي مانند: تشيع و محور مقاومت مي باشد.