اسفنكس و مفاهيم نمادين آن در ايران باستان

اسفنكس (ابوالهول) يكي از نمادهاي ايران باستان است. هدف اصلي، مطالعه ريشه تاريخي و مفاهيم نمادين اسفنكس در ايران باستان است. سؤال تحقيق، سابقه تاريخي نماد اسفنكس و كاركرد آن چگونه است؟ روش تحقيق در اين مقاله، بنيادي و تاريخي بوده. شيوه گردآوري اطلاعات به روش مطالعات وسيع كتابخانه‌اي و اسنادي از موضوع اسفنكس در ايران است. نتايج تحقيق نشان داد كه: سابقه نماد تركيبي انسان-     حيوان ايران به پيش ‌از تاريخ و منطقه بستك استان هرمزگان مي رسد و اين نماد در هزاره پنجم پ.م در تپه جعفرآباد خوزستان و تمدن ايلام (شوش) به حالت جانور-  ديوسان بوده. نماد مذكور در هزاره چهارم پ.م. در آكروپليس شوش بر روي مهرها ادامه داشته و در هزاره چهار و سه پ.م در شهداد كرمان و شهر سوخته سيستان، هليل‌‌رود و جيرفت نيز ديده شده. اين نماد به‌صورت نقش مرد - شيراز همين هزاره ظاهر گشته. بيشترين تعداد نقش اسفنكس در ايران متعلق به هزاره اول پ.م است. مفاهيم نمادين اسفنكس- شير شامل: تقدس، احترام، ترس، توتم پرستي (حمايت)، حفاظت، خداي خورشيد، قدرت و قهرماني، و بيشترين كاركرد و مفاهيم آن در ايران نماد مثبت داشته است.