تأثير برون‌متن بر تصاوير شعر «قصيده براي انسان ماه بهمن» از احمد شاملو بر اساس نظريۀ تحليل گفتمان انتقادي نورمن فركلاف

نورمن فركلاف گفتمان را در 3 سطح «توصيف، تفسير و تبيين» مطالعه مي‌كند. در اين مقاله تأثير برون‌متن بر تصاوير شعر «قصيده براي انسان ماه بهمن» از احمد شاملو بر اساس نظريّۀ فركلاف بررسي شده است.شكل‌يابي تصاوير بر محوريّت تشبيه و سپس پارادوكس، استعاره، اغراق، تلميح و كنايه استوار است. تصاوير شعر با زمينۀ تجربي تناسب دارند و تصوير مركزي شعر يعني انسان مبارز را تقويت مي‌كنند. بافت موقعيتي تصاوير شامل برخي حوادث سياسي – اجتماعي نزديك يا هم‌زمان با سرايش شعر است. تلميح‌ها كاركرد بينامتني دارند و نظريّۀ شاعر را اثبات و تقويت مي‌كنند. در فرايند جابجايي ايدئولوژيك، شاملو از گفتمان رسمي و مسلّط مشروعيت‌زدايي مي‌كند و در مقام يك روشنفكر، كه از عامليّت گفتماني برخوردار است، ايدئولوژي جايگزين خود را در قالب تفكّر چپ و در مخالفت با حكومت ارائه مي‌كند. در اين شعر، پركتيس گفتماني از همزيستي و هماهنگي تصاوير منفرد (رخداد گفتماني) با يكديگر و با بافت موقعيتي شعر حاصل شده و با پركتيس اجتماعي شعر (اوضاع سياسي اجتماعي) در ارتباط است.