بررسي تأثير خاكستر بادي و مشتقات آن بر عملكرد دو رقم برنج (چمپا و عنبر بو) در خاك‌هاي آلوده به كادميوم

كادميوم يكي از فلزات سنگين است كه نتايج تحقيقات اخير حاكي از سميت شديد بيولوژيكي، برگشت‌ناپذيري، انباشت و عدم تجزيه‌پذيري اين عنصر در طبيعت مي‌باشند كه تجمع آن در خاك سبب كاهش حاصلخيزي خاك و عملكرد محصولات زراعي مي‌شود. يكي از روش‌هاي بهبود حاصلخيزي خاك‌هاي آلوده، استفاده از مواد زائد و دورريختني از جمله خاكستر بادي و مشتقات آن مي باشد. پژوهش حاضر به منظور بررسي اثر تيمار مشتقات خاكستر بادي و ژنوتيپ بر عملكرد برنج در خاك آلوده‌شده با كادميوم انجام پذيرفت كه طي آزمايشي دوساله در سال‌هاي زراعي 1398 و 1399 به‌صورت كشت مزرعه اي و 1399 و 1400 به روش كشت گلداني در اراضي شخصي واقع در شهرك خيبر از توابع شهرستان دزفول اجرا گرديد. اين تحقيق به روش اسپليت پلات و در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي انجام شد. عامل اصلي شامل تيمار خاكستر بادي و مشتقات آن در چهار سطح تيمار كنترل (خاك معمولي مزرعه آلوده به كادميوم بدون خاكستر و مشتقات آن)، خاكستر بادي، تيمار ماده واسطه‌اي و زئوليت، و عامل فرعي ژنوتيپ در دو سطح شامل رقم چمپا و عنبربو بود. صفات مورد بررسي عملكرد دانه و وزن خشك بوته مي باشد. مقايسه ميانگين تيمارها به روش دانكن و در دو سطح احتمال 1 و 5 درصد انجام شد. طبق نتايج به دست آمده، تيمار خاكستر بادي و مشتقات آن، ژنوتيپ و اثر متقابل تيمار خاكستر بادي و مشتقات و تيمار ژنوتيپ همگي بر روي ميزان عملكرد برنج تأثير معني‌داري در سطح احتمال 1 درصد در هر دو آزمايش مزرعه‌اي و گلداني داشتند. به طوري كه كمترين و بيشترين ميزان محصول با مقدار 3065.42 و 3555.96 كيلوگرم در هكتار در آزمايش مزرعه‎اي و 3162.54 و 3668.1 كيلوگرم در هكتار در آزمايش گلداني به ترتيب در تيمار شاهد و رقم عنبربو و تيمار خاكستر بادي و رقم چمپا به دست آمد. اختلاف به دست آمده از نظر آماري در سطح 5 درصد طبق آزمون دانكن معني دار بود. به‌ طوري كه با توجه به نتايج مقايسه ميانگين بيشترين ميزان عملكرد در هر دو آزمون مزرعه‌اي و گلداني در تيمار مواد واسطه‌اي و رقم چمپا مشاهده شد.