تحليلي جامعه‌شناختي بر حكايت «شيخ صنعان» در منطق‌الطير(براساس نظريۀ «داغ ننگ» اروينگ گافمن)

حكايت «شيخ صنعان» يكي از روايت هاي خواندني در ادبيات عرفاني است. ضرورت و كاربست نظريه هاي جديد، موجب مي شود تا حكايت مذكور فراتر از متن و بافت عرفاني خود، نشان دهنده دلالت هاي جامعه شناختي و روانشناختي باشد. با استفاده از رويكرد هاي مربوط به روانشناسي اجتماعي، علاوه بر خارج كردن متن مذكور از محدويت هاي سنتي، ظرفيتي توضيحي و تفسيري فراهم مي شود تا حكايت «شيخ‌صنعان» با توجه به نظريه «داغ ننگ» اروينگ گافمن، مورد ارزيابي قرار گيرد.گافمن با اصرار بر تحليل رفتار و كنش هاي آگاهانه افراد در اجتماع، مبدع جامعه شناسي تحليلي و غير كمّي است. روش تحقيق مورد نظر در اين مقاله نيز كيفي، توصيفي و از نوع تحليل رفتار و كنش فردي است. وجود متغيرهايي چون «الگوي نمايش»، «دو خويشي»، «طرد شدگي و انزواي اجتماعي»، «ضايع شدن هويت مشترك»، «آگاهان و خودي ها»، «آشكارشدگي»، «عادت‌واره»، «بازيافتن هويت از دست رفته»، «مكانيسم هاي دفاعي و رواني »و... در روايت شيخ صنعان، موجب شده استتا تحليل و همچنين نتايج برآمده از كاربست نظريۀ جامعه شناختي- روانشناختي «داغ ننگ» گافمن در اين حكايت، باورپذير و متقاعدكننده باشد. پيش فرض اين است كه عدم تعادل و توازن ميان «خود» فردي و «خود» اجتماعي، موجب «داغ ننگ» و رسوايي شيخ صنعان شده است.