تفسير مفهومي «وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِي» در نظام هندسي سوره طه

خداي متعال در آيه 85 سوره طه مي‌فرمايد: «وَ أَضَلَّهُمُ السَّامِرِي‏». داستان سامري، در ميان وقايع متعدد قوم موسي، داراي اشاراتي ظريف و قابل تأمل است. تعبير قرآني «اضل» با يك فاعل مشخص، اشاره به ضرورت آگاهي از عملكرد افراد فرصت‌طلب دارد. در اينكه بيان خداوند از پروژه موفق سامري در غياب موسي و گمراه شدن قوم او چه هدفي دارد؟‌‌‌ مقاله حاضر تلاش كرده عملكرد سامري در سوره طه را با روش، تحليلي ـ استدلالي و استنباطي، با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و نرم‌افزاري مورد تبيين قرآني قرار دهد. نظام هندسي سوره طه در بردارنده استدلال‌هاي عقلي بر پذيرش توحيد و دوري از شرك است و داستان سامري ترسيم‌كننده شخصيتي با موقعيت اجتماعي و اهل نفاق است كه براي رسيدن به رهبري از استدلال‌هاي عوام فريب استفاده مي‌كند. يافته‌هاي پژوهش بيانگر آن است كه رمز رهايي از ضلالت، همراهي دائمي مردم با رهبر و جانشين او و پرهيز از منافقين و آگاهي از نگاره سامري‌هاست. نقشه سامري با سه الگوي: ارتداد از ايمان به كفر، ارتداد در تبعيت از موسي، تورات و هارون موفق به اخذ ضلالت قوم در كمترين زمان ممكن شد. اين تحقيق با تبيين اقسام ارتداد و ارتباط مفهومي «اضل» با ارتداد، نتايج انگاره سامري را در قوم موسي و امت اسلام مورد بررسي قرار داده است.