واكاوي اثرات كوويد-19 در حوزه پژوهش مبتني بر رويكرد آينده‌‏پژوهي

همه‌‏گيري كوويد-19، علاوه بر ايجاد چالش ابتلا و مرگ‌ومير و تهديد سلامت تعداد زيادي از مردم در سراسر دنيا، همانند گردبادي است كه خسارات ديگري نيز به بار آورده و چه‌بسا تأثيرات آن تا سال‌‏ها بعد بر جاي بماند. واكاوي اين اثرات براي اتخاذ سياست‌‏هاي مناسب رويارويي و مديريت با آن و بحران‏‌هاي مشابه، حياتي است. يكي از بخش‌‏هاي تحت تأثير كوويد-19، علم و فناوري است. در اين مقاله، اثرات مستقيم و غيرمستقيم كوويد-19 بر پژوهش (به‌‏عنوان زيربناي حوزه علم و فناوري) بررسي و تحليل‌شده است. روش تحقيق، تحليل مضمون بوده و پيامدها با استفاده از تكنيك چرخ آينده، بازنمايي شده‏‌اند؛ به‌طوري‌كه اثرات كوتاه‌‏مدت و ميان‌‏مدت همه‏‌گيري بر پژوهش، در سطوح و لايه‏‌هاي مختلف بررسي و سپس به‌تناسب آثار شناسايي‌‏شده، چند گزاره سياستي پيشنهادشده است. از جمله گزاره‏‌هاي سياستي ارائه‏‌شده عبارت‌اند از: در نظر گرفتن ضريب كمكي براي امتيازات ترفيع اعضاي هيئت‌علمي زن داراي فرزندان خردسال، تدوين سند مواد حياتي كشور، ايجاد سازوكار مناسب براي دسترسي به منابع علمي كتابخانه‏‌ها و پايان‏‌نامه‌‏هاي تحصيلات تكميلي، حمايت از توسعه مهارت‏‌هاي بين‏‌رشته‏‌اي و فرارشته‌‏اي پژوهش‏‌ها، اصلاح دوره‌‏هاي دكتري و پسادكتري با هدف افزايش تاب‌‏آوري جوامع در مقابل بحران‏‌هاي آينده و تنوع‌بخشي به سبد تأمين مالي پژوهش.