شناسايي مؤلفه‌هاي رفتار انتخاب منابع اطلاعاتي كاربران كتابخانه‌هاي عمومي به‌روشِ فراتركيب

هدف: افزايش ميزان استفاده از منابع اطلاعاتي كتابخانه‌ها و ارائۀ خدمات اطلاعاتي كاربرمحور بدون درك چگونگي انتخاب و جست‌وجوي منابع اطلاعاتي توسط كاربران غيرممكن است؛ بر اين اساس، هدف پژوهش حاضر شناسايي مؤلفه‌ها و ابعاد رفتار انتخاب منابع اطلاعاتي كاربران كتابخانه‌هاي عمومي است. روش: پژوهش حاضر با رويكرد كيفي و به‌روشِ فراتركيب با استفاده از روش هفت‌مرحله‌‌اي سندلوسكي و باروسو انجام شد. جامعۀ آماري متشكل از مقالات و پايان‌‌نامه‌‌هاي منتشرشده در هفت پايگاه اطلاعاتي فارسي و هشت پايگاه اطلاعاتي بين‏‌المللي بين سال‌هاي 2000 تا 2020 ميلادي و 1379 تا 1399 شمسي بود. از مجموع 7560 منبع شناسايي‌شده، بر اساس برنامۀ مهارت‌هاي حياتي ارزيابي، 35 منبع تأييد شد. اطلاعات از منابع استخراج و كدگذاري شدند و پايايي كدگذاري نيز با استفاده از ضريب كاپا سنجش و تأييد شد. يافته‏‌ها: در مجموع، 176 كد در 26 مفهوم و 5 مقوله شامل عوامل مرتبط با كاربر، عوامل مرتبط با كتاب، عوامل مرتبط با كتابخانه، موانع و محدوديت‌‌ها، و توصيه‌ها و توليدات نمايشي از آثار دسته‌بندي شدند. اصالت/ارزش: رفتار انتخاب منابع اطلاعاتي كاربران كتابخانه‌هاي عمومي گوياي پيچيدگي و تأثيرپذيري اين رفتار از عوامل گسترده و متعددي شامل تفاوت‌هاي فردي، ويژگي‌هاي ظاهري و محتوايي كتاب و عوامل محيطي است. مؤلفه‌هاي شناسايي‌شده در رفتار مذكور مي‌تواند به‌عنوان مبنايي براي پيمايش گستردۀ رفتار انتخاب منابع اطلاعاتي كاربران در محيط‌هاي فيزيكي و مجازي مورد استفاده قرار گرفته و راهنماي مجموعه‌سازي، فضاسازي و طراحي خدمات در كتابخانه‌ها و تدوين منابع و طراحي ظاهري و ساختاري كتاب توسط نويسندگان و ناشران شود.