گونه‌شناسي مطالعات عاشورا در يكصد سال اخير در حوزه‌ علميه قم

اهميت رخداد عاشورا و اهتمام مورخان به ثبت آن از سده‌هاي نخست هجري به بعد، سبب شد تا سير گسترده‌اي از مطالعات در اين‌باره شكل بگيرد. اين سير در ادامه و در يكصد سال اخير با محوريت حوزه‌ علميه قم و با تغيير روش‌هاي گذشته ادامه يافت. مطالعات صورت‌گرفته در اين دوره متأثر از جريان‌هاي سياسي و اجتماعي عصر پهلوي، همچون تحركات انقلابي و فعاليت جريان‌هاي فكري سنتي‌انديش، نوانديش و دگرانديش ديني و در جهت مقابله با برخي خرافات بوده است. اين نوشتار با استفاده از روش «گونه‌شناسي مطالعات عاشورا» مي‌كوشد تا با دسته‌بندي جريان‌هاي مؤثر، بيان كند كه اين مطالعات برخلاف رويكرد واقعه‌نگاري گذشته كه تا عصر قاجار ادامه يافت، با اثرپذيري از جريان‌هاي پيش‌گفته و تبيين اهداف و تحليل زمينه‌ها و پيامدهاي عاشورا، نقشي اساسي در ايجاد رويكردي تبييني و تحليلي و ايجاد سيري تكاملي در اين حوزه مطالعاتي داشته است.