نقش وفود و هيئت‌هاي اعزامي عصر رسول الله(ص) در نشر سنت و حديث نبوي

سخنان، افعال و تقرير و امضاهاي نبي گرامي(ص)، كه در مجموع سنّت ناميده مي‌‌شود و كلام حاكي از آن را حديث مي‌خوانند، تحت‌تأثير عوامل مختلفي در جامعۀ صدر اسلام ترويج و نشر يافته و به دوران‌هاي بعد انتقال پيدا كرده است. در كنار تأكيدات و آموزش‌هاي خود رسول الله(ص)، عامل ديگر نشر و گسترش سيره و حديث نبوي در شبه‌جزيرۀ عرب و حتي فراسوي مرزهاي آن، ورود گروه‌هايي از تازه مسلمين يا جويندگان حقيقت به محضر رسول اكرم(ص) بود كه به «وفود» نامبردار گشته‌اند. در جريان دو شيوۀ ارتباطي متقابل قبايل و رسول خدا(ص)، يعني ورود وفود به محضر پيامبر(ص) و اعزام نماينده از جانب پيامبر(ص)، وفود به اعلام پذيرش رسالت حضرت محمد(ص)، درخواست همراهي نمايندۀ پيامبر(ص) با آنان براي آموزش احكام اسلام، انعقاد قراردادهاي دو‌جانبه در زمينۀ جنگ و صلح‌ مي‌پرداختند و اهتمام رسول خدا(ص) بيان و تعليم اصول اعتقادي، آموزش قرآن و احكام دين، تعيين وظايف مالي، همراه فرستادن متن مكتوب و نامه و اعزام نماينده بوده است. با بررسي كتب تاريخ، سيره و مكاتيب مربوط به صدر اسلام، اهمّ مسائل رد و بدل‌شده و اقدامات انجام‌گرفته در ديدار وفود با پيامبر(ص) قابل مطالعه است. از مهم‌ترين دستاوردها و نتايج مهم اين سفرها در گسترش اسلام و نشر سيره و سنّت نبوي، اين موارد درخور اشاره است: آموزش توحيد و تأكيد بر هدم مظاهر شرك، زمينه‌سازي گسترش قلمرو اسلام، آموزش قرآن و نشر تعاليم آن، آموزش نماز و نشر فرهنگ آن، تبيين احكام مالي اسلام به‌ويژه زكات. به نظر مي‌رسد آشنايي با روش‌ها و محتواي برنامه‌هاي نبوي براي هيئت‌هاي اعزامي متقابل در عصر ايشان، مي‌تواند به موفقيت بيشتر در اين زمينه در عصر حاضر منجر گردد.