جستاري در مراتب ادراكي مسجد_مدرسه آقا بزرگ كاشان، براساس نظريه حركت جوهري ملاصدرا

مباحث معرفتي در معماري وام‌دار حركت افراد در فضاست. ادراك با عنايت به مفهوم فلسفي حركت و نظريه حركت جوهري ملاصدرا، اشاره به دريافت تدريجي افراد از فضاهاي معماري دارد. بر همين اساس، ادراك عميق و جامع از فضاهاي مسجد_مدرسه، بدون حركت امكان‌پذير نمي‌باشد(به دليل تنوع حركتي در قالب دو كاربري نيايشي و آموزشي). براي دست‌يابي به دركي عميق از اين فضاها، مي‌بايست ناظر در فضا حركت كند، و پس از تجربه كردن حركت‌هاي فيزيكي و ذهني، مرتبه ادراكي خود را ارتقاء دهد. سئوال كليدي اين پژوهش، در قالب مورد پژوهي اين است كه، با توجه به تنوع دسترسي‌ها در مسجد_مدرسه آقا بزرگ كاشان؛ حركت چگونه باعث ارتقا ادراك از مرتبه مادي به معنوي مي‌شود؟ روش اين پژوهش، توصيفي_تحليلي و مورد پژوهي است، و نتايج آن نشان مي‌دهد كه، با وجود مسيرهاي مجزا(براي كاربري نيايشي و آموزشي) در فضاهاي مسجد_مدرسه، ناظر با حركت در هر كدام از اين مسيرها، سه نوع حركتي(بصري، فيزيكي و ذهني) را تجربه مي‌كند، كه در قالب چهار ركن در مسجد و سه ركن در مدرسه، ادراك ناظر را(هم‌راستا با مراتب ادراكي ملاصدرا)، از مرتبه حسي به خيالي، و سپس مرتبه عقلي هدايت مي‌كند.