بررسي تطبيقي هويت اعتراضي و نهادهاي سازمانبخشِ جنبش‌هاي اجتماعي در ايران طي سال‌هاي 1378-1396

در مقالۀ حاضر با استفاده از نظريۀ بسيج منابع چارلز تيلي و با تأكيد بر الگوي بسيج سياسي تيلي، به بررسي ويژگي‌هاي سازمان‌يابي در سه جنبش اعتراضي سال‌هاي 1378،  1388 و 1396 در ايران پرداخته شده است. پرسش اصلي اين تحقيق آن است كه تفاوت‌ها و شباهت‌هاي هريك از اين جنبش‌ها از منظر فرايند سازمان‌يابي (هويت مشترك و نهادهاي سازمان‌دهنده) چه بوده است؟ روش اين پژوهش، مقايسۀ تطبيقي تاريخي اين سه جنبش برپايۀ تحليل تفسيري اسناد و مقايسۀ موردهاست. برپايۀ نتايج حاصل از تحقيق، تفاوت‌ها و شباهت‌هاي سه جنبش مورد بررسي از منظر سازمان‌يابي تعيين شده است. تشكل‌هاي سازمان‌دهنده در جنبش 1378، عمدتاً تركيبي از احزاب رسمي اصلاح‌طلب، تشكل‌هاي رسمي دانشجويي و حلقه‌هاي روشنفكري ديني هستند. سازمان در جنبش 1388 مرتبط با كمپين‌هاي انتخاباتي و ستادهاي انتخاباتي، احزاب رسمي اصلاح‌طلب و  تشكلات رسمي دانشجويي است، اما نقش محوري بر مشاركت از پايين به بالاي طبقۀ متوسط شهري و شبكه‌سازي‌هاي وسيع اين طبقه از طريق تكنولوژي‌هاي ارتباطي استوار است. در مقايسه با جنبش‌هاي 1378 و 1388، در جنبش 1396 هسته‌هاي معترض صنفي يا گروه‌هاي معترضي كه مستقيماً در معرض تهيدستي قرار داشتند، موتور محرك سازماني جنبش 1396 هستند.