بازتاب‌هاي اكوفيزيولوژيك و زراعي ژنوتيپ‌هاي پاييزه گلرنگ در شرايط تنش خشكي در مراحل استقرار بوته و پرشدن دانه

اهداف: براي بررسي برخي واكنش‌هاي اكوفيزيولوژيك مرتبط با محصول‌دهي ژنوتيپ‌هاي پاييزه گلرنگ در برابر تنش خشكي واقع شده در مراحل سبز شدن، استقرار بوته و پرشدن دانه و شناسايي ارقام متحمل به خشكي، اين آزمايش انجام گرديد. مواد و روش‌ها: مطالعه به‌صورت اسپليت پلات بر پايه بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در ايستگاه خسروشاه مركز تحقيقات و آموزش كشاورزي و منابع طبيعي آذربايجان شرقي طي سال زراعي 99-1398 اجرا شد. فاكتور اصلي تنش خشكي با سه سطح بدون تنش و بروز خشكي در دوره‌هاي سبز شدن و استقرار بوته و پرشدن دانه و فاكتور فرعي ژنوتيپ‌هاي‌ پاييزه گلرنگ در پنج سطح شامل: پديده، گل‌مهر، پرنيان، مكزيك14 و مكزيك248 بودند. يافته‌ها: وقوع تنش خشكي در مرحله پرشدن دانه‌ها باعث كاهش معني‌دار غلظت كلروفيل، هدايت روزنه، مقدار نسبي آب برگ، عملكرد دانه و روغن و اجزاي آن در ژنوتيپ‌هاي پاييزه گلرنگ گرديد. همبستگي مثبت و معني‌داري بين شاخص هاي اكوفيزيولوژيك مذكور با همديگر و با عملكرد دانه و روغن ديده شد. همچنين بين ژنوتيپ‌هاي مورد مطالعه اختلاف معني‌داري از نظر مقادير آنها به‌دست آمد. نتيجه‌گيري: دوره پرشدن دانه در گلرنگ پاييزه از نظر نياز آبي بحراني ديده شد. شاخص‌هاي غلظت كلروفيل، هدايت روزنه و مقدار نسبي آب برگ از توان بازتاب اثرات تنش خشكي در دوره پرشدن دانه برخوردار بوده و توانستند ژنوتيپ‌هاي پاييزه گلرنگ با عملكرد دانه و روغن بالا را شناسايي كنند. به‌نظر مي‌رسد بتوان از اين شاخص‌هاي اكوفيزيولوزيك براي گزينش ژنوتيپ‌هاي متحمل به كمبود آب واقع شده در دوره پرشدن دانه استفاده نمود.