رويكردها و راهكارهاي ضداستعماري مكاتب فكري اسلامي هندوستان (مطالعه موردي قرن نوزدهم ميلادي)

پيشينه و زمينه سالهاي سده نوزدهم ميلادي از حيث تسلط قدرت‌هاي استعماري غربي بر برخي سرزمين‌هاي اسلامي شرقي و متعاقب آن، تلاش عالمان ديني و رهبران سياسي آن ممالك در برخورد با پديده نوظهور استعمار و غرب‌زدگي توده‌ها، بسيار مهم ارزيابي مي‌گردد. در هندوستان با عنايت به ثروت بيكران آن سامان، اين نقش و تاثير، به دلايل قابل ذكري، چندچندان است. پيدايش سه مكتب فكري اسلامي يعني ديوبند، عليگره و ندوه‌العلماء در اين قرن و نيز مواضع ضداستعماري هر يك، كه به تدريج منجر به سقوط استعمار انگلستان در سرزمين هندوستان گرديد، در خور توجه بوده و انگيزه پژوهش نگارندگان نيز به شمار مي‌آيد. نوشتار پيش رو با طرح اين سوال: (مكاتب فكري اسلامي قرن نوزدهم، چه ايده ها و اقداماتي در برخورد با استعمار شبه‌قاره داشته‌اند؟) بنا دارد با بهره‌گيري از روشي توصيفي – تحليلي، مقدمتا به بسترهاي حضور و علل تداوم استقرار استعمار در هند بپردازد، پس آنگاه، مكاتب سه‌گانه اصلاح طلبانه اسلامي آن منطقه را به ترتيب تاريخ تاسيس و فعاليت آنها معرفي نموده و نهايتا رويكردها و راهكارهاي ضداستعماري هر كدام را به طور جداگانه مورد توصيف و تحليل قرار دهد.