تجارت آب مجازي در ايران: يك تحليل داده-ستانده

مشكل كمبود آب سبب شد تا علاوه‏بر مزيت نسبي كشورها در توليد كالاها و خدمات، آب مصرف شده در توليد محصولات هم مورد توجه قرار گيرد. اين مقاله در پي محاسبه ميزان مصرف مستقيم و غير مستقيم آب در توليد انواع محصولات صادراتي ايران است. علاوه‏ بر اين، ميزان آب صرفه‏جويي شده از واردات كالاها و خدمات براي مصارف واسطه و نهايي محاسبه مي‏شود. براي اين منظور از مدل داده-ستانده استفاده مي‏گردد. اطلاعات مورد نياز عمدتا از جدول داده-ستانده سال 1395 ايران كه آخرين جدول آماري رسمي كشور است، تامين مي‏شود. بر اساس نتايج حاصل، صادرات آب مجازي كشور در سال 1395، 8514/59 ميليون متر مكعب بوده است كه در مقايسه با 15062/83 ميليون متر مكعب واردات آب مجازي كشور در اين سال، تراز تجاري كشور در اين سال 6548/24- متر مكعب بوده است كه وارد كننده خالص آب مجازي مي‏باشد. اين در حالي است كه تراز تجاري كشور در اين سال،346/29 تريليون ريال بوده است. در اين بين، توليدات محصولات زراعي و باغي به دليل ضريب فزاينده آب‏بري بالا، بيشترين صادرات آب مجازي، بيشترين وارد كننده آب مجازي و بيشترين تراز تجاري منفي آب مجازي را در اين سال داشته است.