ولكانيسم آلبين در منطقه ي مريوان: نشانه‌هايي از كشش در كمان قاره‌اي سنندج-سيرجان

در خاور و شمال ‌مريوان گستره‌اي از سنگ‌هاي آتشفشاني كرتاسه با تركيب بايومدالِ غالباً بازيك تا اندكي حد واسط و اسيدي رخنمون دارند. قطب بازيك اين مجموعه شامل حجم بزرگي از بازالت و كمي آندزيت‌بازالتي، سرشت غالب كالك‌آلكالن با گرايش‌هاي توله‌ايتي و قطب اسيدي شامل ريوليت و ريوداسيت با سرشت كالك‌آلكالن است. منطقه‌بندي در پلاژيوكلازها، خوردگي خليجي كوارتز و همچنين، حاشيه ي رشد دوباره ي بلورها در هر دو فاز بازيك و اسيدي گوياي نبود تعادل شيميايي ميان فنوكريست‌ها و مذاب در ماگماي سازنده ي اين سنگ‌هاست. بر پايه ي داده‌هاي زمين‌شيميايي در نمودارهاي عنكبوتي، سنگ‌هاي بازيك منطقه از عنصرهاي LREE و LILE (K و Cs و به‌طور نسبي Ba و Rb) غني‌شدگي و از عنصرهاي HFSE (Nb، Ti و P) بجز U و Th تهي‌شدگي نشان مي‌دهند. سنگ‌هاي اسيدي منطقه از عنصرهاي LILE (K، Cs، Rb و Th) بجز Sr غني‌شدگي و از عنصرهاي HFSE (P، Ti و Nb) بجز U و Zr تهي‌شدگي نشان مي‌دهند. تهي‌شدگيِ عنصرهاي Nb و Ti از ويژگي‌هاي شاخص كمان‌‌هاي ماگمايي است. همچنين، اين سنگ‌ها در هر دو قطب بازيك و اسيدي، الگوي غني از LREE با نسبت بالاي LREE/HREE و بي‌هنجاري منفي مشخص Eu تنها در قطب اسيدي نشان مي‌دهند. تبلوربخشي در پيدايش سنگ‌هاي آتشفشاني منطقه تأثير به‌سزايي داشته است، قطب اسيدي منطقه از گوشته ي اسپينل لرزوليتي و درجه ي ذوب‌بخشي 5 تا 8 درصد و قطب بازيك از گوشته ي اسپينل‌گارنت لرزوليتي و با درجه ي ذوب‌بخشي 10 تا 22 درصد پديد آمده‌اند. ويژگي‌هاي زمين‌شيميايي نشان مي‌دهند اين مجموعه آتشفشاني بخشي از كمان ماگمايي سنندج-سيرجان در پايان كرتاسه ي زيرين (آلبين) بوده است كه مؤلفه‌هاي فرورانشي و كششي را همراه با هم نشان مي‌دهد.