تأملي در ارزش معرفتي قاعده حسن و قبح عقلي(ارزيابي ديدگاه متكلمان و فلاسفه)

در باره رهاورد معرفتي اصل حسن و قبح عقلي از حيث ظني يا يقيني بودن بين متكلمان و فلاسفه اختلاف نظر وجود دارد كه قول به يقيني به متكلمان و ظني به فلاسفه نسبت داده شده است. در اين مقاله نويسنده با روش تحليلي و بر خلاف ادعاي بعض محققان و تفكيك دو معناي اصطلاح «عقلي»، (عقلي مقابل ظني و مقابل نقلي) نشان داده است كه فلاسفه هم طرفدار عقلي بودن حسن و قبح هستند، اما بداهت آن را بر نمي تابند. نگارنده با تحليل و تحويل نظريه متكلمان به صُور مختلف(ادعاي برهاني يا بداهت حسن و قبح، ادعاي موجبه كليه يا جزئيه آن) كوشيده است به جمع آن دو حداقل در فروض و طيف هاي خاصي بپردازد. هم چنين براي اولين بار در اين مقاله روشن خواهد شد كه برهاني و بديهي انگاري حسن و قبح در حد مفهوم حسن عدل و قبح ظلم، مفيد مدعاي متكلمان نخواهد بود، اما ادعاي بداهت مصاديق حسن و قبح، راست آزمايي آن براي عقل در موارد مختلف ممكن نخواهد بود.