تبيين و نقد ماهيت انسان از ديدگاه اسكينر بر پايه فلسفة صدرالمتألهين

هر نظريه‌پرداز حوزۀ علوم مرتبط با انسان، براساس رويكرد فلسفي و مباني نظري خود، ناگزير در مورد ماهيت انسان نظريۀ خاصي را مطرح كرده‌است. بي. اف. اسكينر، از روان‌شناسان رفتارگراست كه بر روان‌شناسان ديگر، دانش روان‌شناسي، به‌ويژه مبحث يادگيري، تأثير فراواني داشته است. برداشت اسكينر از انسان، كاملاً مادي و بر پايۀ فيزيكاليسم است‌. او انسان را موجودي تك‌ساحتي و مادي مي‌داند. رفتار انسان به عقيدۀ اسكينر مبتني بر انگيزه و امور دروني نيست؛ بلكه به‌وسيلۀ نيروهاي بيروني و محيط تعيين مي‌شود. اسكينر و طرفدارانش مفاهيمي مانند آزادي، اختيار و اراده را مفاهيمي غيرعلمي مي‌دانند. در سوي ديگر، حكمت متعاليه به‌مثابه فلسفه‌اي پويا، مهم‌ترين و عالي‌ترين مكتب فلسفي در ميان همۀ مكاتب فلسفي جهان است. در اين مقاله، با استفاده از منابع كتابخانه‌اي و با رويكردي توصيفي / انتقادي، ديدگاه اسكينر در مورد ماهيت انسان و مباني آن طرح، و با توجه به انسان‌شناسي حكمت متعاليه ارزيابي ‌شده است؛‌ تا ضعف نگاه اسكينر به انسان، و تعالي ديدگاه حكمت متعاليه در اين زمينه مشخص شود.