واكاوي انديشه و عملكرد سياسي ميرزا خليل كمره‌اي

پژوهش حاضر با بهره‌گيري از الگوي چهار مرحله‌اي اسپريگنز، ديدگاه ميرزا خليل كمره‌اي درباره بحران اصلي جامعه اسلامي- ايران معاصر، دلايل انحطاط آن، جامعه مطلوب و راهكار تحقق آن را مورد بررسي قرار داده است. بر‌اساس يافته‌هاي پژوهش، مهم‌ترين بحران‌هاي جامعه اسلامي، جنگ و راديكاليسم افراطي است. ريشه اصلي اين بحران‌ها در سلفي‌گري و غرب‌گرايي است كه منجر به دولت‌هاي مستبد شده است. جايگزين ميرزا خليل كمره‌اي براي اين وضعيت، حكومت شورايي مبتني بر دو عنصر شهروندي فعال و اقدام عملي دين شرعي در جامعه اسلامي است. در نهايت، راه رسيدن به چنين جامعه‌اي هم دوسويه است، نقد همزمان فرهنگ غربي (استعمار) و رسيدن به وحدت اسلامي (ولايت فقيه) به عنوان اقدام عملي. مهم‌ترين نقد بر انديشه كمره‌اي را مي‌توان مغشوش بودن جامعه مطلوب وي و عدم تناسب آن با ريشه‌شناسي و راه‌حل وي دانست.