جايگاه سياسي-تعليمي جانوران آبزي در كليله و دمنه

بيشتر داستان‌هاي كليله و دمنه، تمثيلي و به زبان حيوانات است. به احتمال قوي دليل عمدۀ استفاده از شخصيّت‌هاي حيواني، محتواي سياسي، تعليمي آن است. جانوران، در متون تمثيلي با ايفاي نقش تمثيلي و نمادين، غير از اينكه موجب تنوّع و جذابيّت حكايت‌ها و داستان‌ها مي‌شوند، شاعران و اهل قلم از رويكرد نقش تمثيلي آن‌ها، بيشتر براي تحقق اهداف سياسي، تعليمي، اخلاقي و به خصوص اخلاق اجتماعي سود مي‌جويند. داستان‌هاي كليله و دمنه، غالباً منعكس كننده هرم قدرت و پيش كشيدن تعاليم اخلاقي در جامعۀ (هند، ايران و جهان اسلام) است؛ بنابراين به بهترين وجهي ساز و كار فرهنگ سياسي، قدرت، پند و اندرز، رفتار سياسي و تأثير آن را بر طبقات ديگر نشان مي‌دهد. با تجزيه و تحليل متن مي‌توان ساختار جايگاه سياسي، تعليمي و تأثير آن را بر رفتارهاي فردي و اجتماعي كشف و بررسي كرد. در اين جستار كه به شكل بنيادي، بر پايۀ مطالعات كتابخانه‌اي و به روش توصيفي - تحليلي به تبيين و تحليل اين موضوع در كليله و دمنه پرداخته شده است، سعي شده است كه مضمون چند داستان از حيث بُعد سياسي، تعليمي با در نظر گرفتن جنبه‌هاي مديريّتي، نظير تصميم گيري، برنامه ريزي، سازمان دهي و رفتار سازماني در يك جامعه يا نهاد اجتماعي مورد ارزيابي قرار گرفته، و شخصيّت‌هاي نمادين حكايت‌ها با ايفاي نقشي كه در داستان‌ها بر عهده دارند، معرّفي شوند.