بررسي انتقادي نقدهاي وارد شده به حكايت «خدو انداختن خصم بر روي (علي)» و تفسير «حديث غدير» در مثنوي

مولوي با اينكه سني‌ مذهب است، در ابيات و حكايت‌هاي متعددي به ستايش اهل‌بيت عصمت و خصوصاً حضرت علي(ع) ‌پرداخته و جنبه‌هايي از عشق و محبت به اين خاندان والا را در اشعارش منعكس كرده‌ است. اعتقاد و ارادت مولوي به حضرت علي(ع) مانند بسياري ديگر از عقايد و ديدگاه‌هاي وي از سوي منتقدان مثنوي و عرفان با نقد و انكار همراه شده است. منتقدان، ابيات و حكايت‌هايي از مثنوي را كه نشانگر محبت خالصانۀ مولوي به حضرت علي(ع) است، با خوانش مغرضانه و به ‌ميان ‌آوردن مواضع درون‌ديني و معيارهاي مذهبي خود، تفسير و نقد كرده‌اند. در نوشتار حاضر با رويكردي تحليلي ـ انتقادي و با استفاده از شيوه‌هاي علمي تحليل متن و استناد، نقدهاي واردشده به اين ابيات مولوي بررسي شده است. هدف از اين ارزيابي، معرفي منتقدان مثنوي در عصر حاضر و بررسي انتقادي نقدهاي آنان بر حكايت‌ها و ابيات مرتبط مثنوي با حضرت علي(ع) است تا از اين رهگذر، شناختي روشن و حقيقي‌تر از اعتقاد و انديشۀ مولوي حاصل شود. بر اساس بررسي‌هاي انجام‌گرفته، چنين برداشت مي‌شود كه مولوي در نقل حكايت «خدو انداختن خصم بر روي علي(ع)» از اتهام تصرف و تاريخ‌سازي مبراست؛ درواقع مولوي اين حكايت را مطابق روايت كتاب‌هاي معارف و كيمياي سعادت سروده و برخلاف نقد و نظر منتقدان، انگيزۀ وي از سرودن اين حكايت، تعليم انديشه‌هاي عرفاني است و نه تاريخ‌سازي و غرض‌ورزي با شيعه؛ همچنين در نقدِ نقدهاي وارد بر تفسير مولوي از حديث غدير با استناد و استشهاد به قراين مختلف ثابت مي‌شود كه مولوي حديث ولايت را تقريباً موافق با اعتقاد شيعيان تفسير كرده است.