بررسي فقهي تعدد افراد در نيابت حج

تعدد نيابت در حج، به دو صورت منوب­عنه و نايب مي‌باشد؛ اگر نايب فرد واحد و منوب­عنه بيش از يك نفر باشند، از جهت تكليفي صورت‌هاي مختلفي دارد. در حج مندوب و عمره مفرده، به دليل خاص، نيابت از چند منوب عنه جايز است. در حج منذور تفصيل است بين ­جايي‌كه چند نفر به صورت مستقل نذر كرده باشند، حج باطل است و جايي‌كه به صورت جمعي نذر كرده باشند، انجامش جايز است. در حجتالاسلام و حج افسادي جايز نيست. از جهت وضعي، قرارداد دوم و بالاتر باطل است و بايد اجرت را برگرداند. اما اگر منوب­عنه واحد، و نايب متعدد باشد درجايي­كه اعمال منوب­عنه مختلف باشد، انجام نيابت براي همة آنان جايز است؛ اما اگر عمل منوب­عنه يكي باشد، بين حج مندوب و حج واجب تفاوت است. در حج مندوب نيابت همه صحيح است. در حج واجب، دو قول است: يكي صحت نيابت. ديگري صحت عمل مشروط بر آنكه همزمان به پايان رسد.