واكاوي مؤلفه‌هاي مفهومي «استنطاق قرآن» در روش تفسيري شهيد صدر

شهيد صدر بي‌ترديد از پيشگامان نظريه‌پردازي قرآني در دوره معاصر است. او دستيابي به نظريات قرآن را مستلزم استنطاق كلام الهي مي‌داند. تعبير «استنطاق» هرچند خاستگاهي روايي دارد و همواره در ادبيات ديني مورد استفاده انديشوران بوده است، اما در انديشه شهيد صدر اصطلاحي خاص و مفهومي كليدي است كه نظريه‌پردازي قرآني براساس آن صورت مي‌گيرد. نظر به اهميت اين مفهوم در شناخت ديدگاه شهيد صدر نسبت به نظريه‌پردازي قرآني، پژوهش حاضر با رويكرد توصيفي-تحليلي، به تبيين مؤلفه‌هاي مفهومي «استنطاق قرآن» در انديشه او پرداخته است. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد استنطاق قرآن از نظر شهيد صدر به لحاظ هدف، موضوع و روش، مقوله‌اي متفاوت از تفسير و تأويل قرآن است و محصول آن در حوزۀ مدلول‌هاي اشاري كلام الهي قرار مي‌گيرد. همچنين اين مفهوم متوقف بر مؤلفه‌هايي چون پرسشگري، تطبيق، تاريخ‌مندي، پايان‌ناپذيري، دوسويگي، شعورمندي، قضاوت‌گري و وحدت متن و مفسّر است كه توجه به ماهيت، نقش و نسبت‌هاي‌ آنها، ابعاد پنهان ديدگاه شهيد صدر در نظريه‌پردازي قرآني را روشن كرده و امكان طراحي مدل نظريه‌پردازي قرآن براساس ديدگاه‌هاي او را فراهم مي‌آورد.