تأثير وضعيت اقتصادي در شكست مكيان در مقابل مدنيان

عوامل متعدد اجتماعي، مذهبي، سياسي در روند شكست مكيان در مقابل مدنيان در پذيرش دين اسلام و تشكيل دولت اسلامي تأثير داشته است. اين پژوهش، دو متغير شرايط اقليمي و سياست گذاري هاي اقتصادي را به دليل تأثير مستقيم بر شكست مكيان بررسي كرده و با رويكردي تاريخي و با استفاده از داده‌هاي برگرفته از منابع جغرافيايي و تاريخي و با روش توصيفي ـ تحليلي، درصدد پاسخ‌گويي به اين سؤال است كه شرايط و وضعيت اقتصادي و امور تجاري بر شكست مكيان در مقابل انديشه اسلام و از سوي ديگر همين دو متغير در گرايش مدنيان به اسلام چه تأثيري داشته است؟ نتايج بررسي ها حاكي از آن است كه شرايط محيطي و اقليمي مكه از عوامل اصلي رونق تجارت در مكه بود، ولي در همين اقليم و محيط شاخصه‌هايي چون محيط بياباني، اتكا بر تجارت و عدم گسترش كشاورزي سبب تقويت روحيه سوداگري و عدم تفكر مذهبي يا عدم توجه به بعد معنوي زندگي مكيان شد و از طرف ديگر شيوه‌ها و اصول نادرست و ناكارآمد اقتصادي، چون رباخواري، جابه‌جا كردن ماه‌هاي حرام و...  موجب انحطاط در اخلاق تجاري و بازرگاني مكيان شده و آنان را در مقابل مدنيان، كه اقليم كشاورزي و باغداري و تجارت محدود منجر به انباشت ثروت در جامعه مدينه نشده بود، تضعيف كرد. همچنين عدم سياست گذاري هاي نادرست اقتصادي و تجاري در مدينه سبب تقويت تفكر در امور ديني و منعطف بودن اخلاق مردمان مدني در مقابل مكي شد. نتايج بررسي اين دو متغير از علل اصلي شكست مكه در مقابل مدينه در پذيرش اسلام شد.