گوته و خاستگاه ادبيات جهاني

يوهان ولفگانگ فون گوته(1832- 1749م) انديشمند و سخنور ِنام‌دارِ آلمان، نخستين‌بار در ماه مه (1827م)  گروه‌واژه ادبياتِ جهاني2را به كاربرد. ازآن پس، سخن از چند و چون ادبيات جهاني، دست‌مايه گفتار و نوشتار بسياري از انديشمندان و ادب‌پژوهان جهان بوده ‌است. ازآن‌جاكه گوته درهيچ يك از نوشته‌هايش به گونه‌اي ويژه و بسنده، بـه چندوچون ديدگاهش درباره ادبياتِ جهاني نپرداخته‌است؛ انگيزه و خواستِ راستين وي در پي‌افكندن ديدگاه ادبيات جهاني، چنان كه بايد و شايد، بررسي نشده‌است. ناگزير، پژوهش پيشِ‌رو، بر پايه گفت‎ وگوها، زندگي‌نامه‌هاي (خودنوشت و ديگرنوشت)، نامه‌ها و مقاله‌هاي او به بررسي  خاستگاه ادبيات جهاني از ديدگاه گوته مي‌پردازد.  بي‌گمان ديدگاه‌هاي گوته و ديگر انديشمندان و سخنورانِ آلمان، در سده‌هاي‌ هجدهم و نوزدهم ميلادي، مي‌تواند چراغِ راهِ كشورها وياكساني باشد كه انديشه‌ پيوستن به ادبيات جهاني رادر سر دارند. آنان توانستند درسايه آگاهي، هم‌دلي وپشتكاري ستودني، راه پيوستنِ زبان و ادبيات آلمان را به زبان و ادبيات جهان (اروپا) درآن روزگار، هموار سازند. آنان به آرماني كه سال‌ها در سر داشتند و براي آن كوشيدند؛ دست يافتند. در پژوهش پيشِ‌رو، با رويكـردِ تاريخي- تكويني و به روش توصيفي- تحليلي، بـه بررسـي خاستگاه ديدگاه گوته درباره ادبيات جهاني مي‌پردازيم.