سنجش استحسان در اهل سنت با مذاق شريعت در فقه اماميه

فاقد عنوان لاتين

دغدغه فقيهان اماميه، در گستره قرن‌هاي گذشته تا كنون، بر اين بوده است كه از راه‌هاي گوناگون شرعي، به استنباط احكام بپردازند و گاه از ادلّه خاص و در جاهايي از ادلّه عام بهره گيرند. آن‌ها به اين دو گونه دليل، بسنده نكرده و از ويژگي‌ها، شيوه‌ها و رفتارهاي شارع در قانون‌گذاري، اصولي فراتر از قوانين به دست آورده‌اند كه هرچند در دو دسته پيشين، دليلي را بر حكمي نيافته‌اند، به‌گونه يقيني، به اثبات يا نفي آن، باور پيدا كرده‌اند. آن اصول را نه از تك‌گزاره‌ها؛ بلكه از مجموعه احكام يافته و نام مذاق شريعت را براي آن برگزيده‌اند. در فقه اهل سنت نيز استحسان به‌عنوان يكي از راه‌هاي كشف احكام شريعت مطرح شده است كه در فقه شيعه به آن رويكرد مثبتي وجود نداشته و ايشان حجيت آن را نفي كرده‌اند. شيعه با استحسان به مخالفت برخاسته؛ ولي در مصاديقي با اهل سنّت هم‌نوا شده است. هرچند از آن‌ها به‌عنوان استحسان نام برده نشده، ولي آنچه را با عنوان استثناي از حكم كلّي يا تخصيص آن ادلّه پذيرفته است، مي‌توان نمودي ديگر از برخي تعريف‌هاي استحسان سنّي دانست. پژوهش پيش رو با مقايسه دو اصطلاح استحسان و مذاق شريعت، به اين نتيجه دست يافته است كه اگرچه اين دو اصطلاح داراي اشتراكاتي هستند، تمايزات گوناگوني دارند كه سبب مي‌گردد مذاق شريعت در بين فقيهان ممتاز اماميه از حجيت برخوردار باشد و در استدلال‌هاي فقهي به كار آيد.

فاقد چكيده لاتين