رهيافت شهيد صدر به مسألۀ متشابهات در قرآن

فاقد عنوان لاتين

از جمله محورهاي مناقشه بين اخباريان و اصوليان در موضوع حجيت قرآن كريم، آيات متشابه است؛ به اذعان اخباريان، غير از محكمات كه تنها شامل آيات صريح‌الدلاله مي گردد سائر گونه هاي دلالت آيات و از جمله ظواهر، مندرج در مفهوم مشتابه‌اند و يا حداقل احتمال آن منتفي نيست. بنابراين، عمل به ظواهر، يا عمل به متشابه است كه به‌ تصريح خود قرآن كريم ممنوع است و يا اندراج آن محتمل بوده و در نتيجه، حجيت آن مشكوك است. اكثر اصوليان در مسألۀ حجيت ظواهر به اين مناقشه ورود كرده و از ادعاي اخباريان، پاسخ داده‌اند؛ از منظر اصوليان، عدم صدق متشابه بر ظاهر، واضح است و ازاينرو، ظواهر قرآن كريم، متشابه نيستند و عمل بدانها مانند عمل به ديگر ظواهر خواهد بود. از ميان اصوليان معاصر، شهيد صدر تلاش نموده به تفصيل بيشتر پاسخ اخباريان را بدهد و از زوايايي جديد به اين مسأله نگاه كند. به اعتقاد ايشان، اصوليان در مقام پاسخ از روش عرفي فاصله گرفته و خود را به زحمت انداخته‌اند و نيز از اين‌كه تشابه مورد ادعا در استدلال، تشابه مصداقي است، تا حدودي غفلت شده است. همچنين، اخباريان برخلاف مشي و منش خويش تفسير روايي آيه را رها كرده و به سبك اصولي استدلال نموده‌اند؛ با اين‌كه مطابق برخي روايات، آيه درصدد بيان تيپبندي اشخاص عصر نزول است نه تقسيمبندي آيات و نيز در ادعاي اين‌كه قرآن براي غيرمعصوم قابل فهم نيست، تحت تأثير جريان باطنيگرا و اهل غلو، قرار گرفته‌اند.

فاقد چكيده لاتين