ارزيابي مقاومت به خشكي در نهال‌هاي بلوط ايراني (.Quercus brantii Lindl) حاصل از مبدأهاي مختلف بذر در زاگرس جنوبي

به‌دليل افزايش شدت خشكي تابستان در جنگل‌هاي زاگرس ضروري است كه مبدأهاي (پرونانس‌هاي‌‌) مناسب بذرهاي بلوط ايراني (Quercus brantii Lindl.) براي جنگل‌‌كاري شناسايي شوند. در پژوهش پيش‌رو، پاسخ‌‌هاي فيزيولوژيكي و زيست‌شيميايي نهال‌هاي بلوط ايراني حاصل از هشت پرونانس‌‌ بذر از ارتفاع‌ها و عرض‌‌هاي جغرافيايي مختلف زاگرس جنوبي تحت تنش خشكي (با توقف آبياري به‌مدت يك ماه) بررسي شدند. داده‌‌ها به‌صورت آزمايش فاكتوريل (دو سطح تيمار تنش خشكي و هشت سطح پرونانس) در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با بررسي اثرات ساده و متقابل آن‌ها تجزيه‌وتحليل شدند. همچنين، شاخص‌‌هاي مقاومت به خشكي پرونانس‌‌ها به‌وسيله مقدار عملكرد فتوسيستم، پيش و پس از تنش با يكديگر مقايسه شدند. نتايج نشان داد كه تنش خشكي شديد سبب افزايش معني‌‌دار نرخ نشت الكتروليت، اسموليت، سديم و پرولين در برگ نهال‌‌هاي همه پرونانس‌‌ها شد. اگرچه پاسخ پرونانس‌‌هاي مختلف ازنظر عملكرد فتوسيستم يكسان نبود. به‌‌طوري‌كه پرونانس‌‌هاي مربوط به ارتفاع‌ از سطح درياي كمتر (رويشگاه باشت در استان كهگيلويه و بويراحمد و رويشگاه قائميه در استان فارس) به‌دليل سازگاري به درجه‌حرارت زيادتر و يا بارندگي كمتر، مقاومت و انعطاف‌‌پذيري بيشتري نسبت به تنش خشكي داشتند، بنابراين عملكرد فتوسيستم آن‌ها كاهش نيافت. همچنين، پرونانس چيتاب (يك رويشگاه سردسير با خشكي كمتر در استان كهگيلويه و بويراحمد) با بستن روزنه‌‌هاي خود در روز و درنتيجه، كاهش عملكرد بهينه فتوسيستم و بهبود آن در تاريكي، نسبت به خشكي بردباري نشان داد. به‌‌طور‌كلي، مي‌‌توان نتيجه گرفت كه مقاومت به خشكي در نهال‌‌هاي بلوط ايراني تا حدي تحت تأثير مبدأ بذر و شرايط اقليمي است. استفاده از اين نتايج در پروژه‌هاي احيا جنگل‌هاي زاگرس توصيه مي‌شود.