تاريخ دريافت

تاريخ معاصر ايران عرصه ورود نام­هاي مختلفي در حوزه­‌هاي مختلف ادبي، هنري، فلسفي، سياسي و غيره است كه گاه با خود گفتمان­‌هايي دوران‌ساز به همراه آورده‌اند. ماركس، فرويد، سارتر، فوكو و دريدا را بايد از جمله نام­بردارترين اين مهمانان گفتمان‌ساز در نيم‌­قرن اخير دانست. دربارة تأثير اين انديشمندان گفتمان­‌ساز بر ادب و فلسفه و تفكر معاصر در ايران سخن بسيار رفته و پژوهش‌­هاي بسياري صورت گرفته است. اما آنچه كه در غالب اين پژوهش­ها مورد غفلت قرار گرفته مجراي ورود اين گفتمان­‌ها يعني ترجمه، انواع بازنويسي، و نيز شيوه دريافت و بازنمايي آنهاست، به‌طوري‌كه در غالب اين پژوهش­ها پيش‌­فرض اصلي اين بوده است كه يك نويسنده، گفتمان، يا مكتب خاص بدون هيچ­گونه دگرگوني و تغيير و تبديل و مقاومتي منتقل شده و تأثيراتي ايجاد كرده كه بررسي اين تأثيرات هدف پژوهش‌­هاي آنهاست. اين سخن بدين معنا نيست كه مطالعاتي كه به دريافت و بازنمايي يك نويسنده يا مكتب خاص مي­‌پردازند، لزوماً از مطالعاتي كه به بررسي تأثير يك نويسنده يا مكتب خاص مي­‌پردازند، بهترند. اما مطالعه دريافت به دلايلي پيش­‌نياز مطالعه تأثير است. يعني اينكه ابتدا بايد بدانيم يك مكتب و نويسنده خاص را چگونه دريافت كرده­‌ايم تا بتوانيم به مطالعه تأثير با واسطه آن بپردازيم.