نقد و بررسي فرهنگنامۀ تصوف و عرفان

مقاله، نقدي است بر كتاب فرهنگنامۀ تصوف و عرفان اثر دكتر محمد استعلامي كه در دو مجلد فراهم آمده است. پس از بيان وجوه حُسن كتاب، مواردي از ضعف هاي صوري و محتوايي كتاب برشمرده شده است. برخي از مهم ترين اين ضعف ها، عبارتند از: عدم ذكر نام بسياري از آثار متقدمين و متاخرين در پيشينۀ پژوهشي اين اثر . ضرورت داشت تعريفي نسبتا جامع از مفهوم اصطلاحي واژگان، ارائه شود؛ براي نمونه، دراين فرهنگنامه ، كلمۀ آب يا خواب اصطلاح عرفاني محسوب شده اند، اگرچه مولّف خود در مدخل آب در هشت سطر تنها همين نكته را مي گويد كه: آب هم به تنهايي معناي صوفيانه وعارفانه ندارد. مولف در انتخاب مداخل، دچار ترجيحِ بلا مرجّح ميان اصطلاحات يا مفاهيم است. همچنين بسياري از تعابير عرفاني، عمدتا با تكيه بر ديدگاه مولانا و حافظ شيرازي  توضيح داده شده اند . در تنظيم مدخل ها همچنين، تناسب و تعادلِ مطالب چندان رعايت نشده و امكان ارجاع به منابع موجود و پيشيني، بيشتر بوده است. روش نقد  دراين مقاله، بر سه محور : اسلوب و تنظيم كتاب  ؛ محتوا و مفاد توضيحي و نوع منابع وفراگيري آنها ، استوار است و در همۀ موارد سعي بر مستند سازي بوده است.