تجارت آب‌مجازي ايران با كشورهاي مستقل مشترك‌المنافع

با كاهش سرانۀ آب، كميابي اين منبع حياتي تشديد شده و چگونگي توزيع جهاني آب نيز به بحران آب افزوده ‌است؛ ازاين‌رو مديريت و تخصيص بهينۀ منابع آبي، به‌ويژه در بخش كشاورزي اهميت دو چندان پيدا كرده است. پژوهش حاضر، تجارت خارجي آب‌مجازي كالاهاي كشاورزي ايران با كشورهاي مستقل مشترك‌المنافع  را در سال 1397 بررسي كرده است. براي اين‌منظور، با به‌كارگيري روش‌تعادل‌جزئي، ابتدا نياز آبي گياهان محاسبه شده و سپس، با پردازش داده‌هاي تجارت متقابل ايران، آب‌مجازي تجسم‌يافته در جريان‌هاي تجاري و تراز تجاري ايران با كشورهاي مذكور، اندازه‌گيري شده‌است. نتايج پژوهش حاضر نشان مي‌دهد كه در سال 1397، ايران در تجارت محصولات كشاورزي با كشورهاي مستقل مشترك المنافع، واردكنندۀ خالص آب‌مجازي بوده ‌است؛ ازطرف ديگر، مطالعۀ حاضر نشان مي‌دهد، 70.5% از صادرات آب‌مجازي محصولات كشاورزي ايران به مجموعه كشورهاي منتخب در سال 1397 ازطريق آب آبي صورت‌گرفته، درحالي‌كه درهمين سال، 81.3% از آب تجسم‌يافته در واردات كشاورزي ايران از اين منطقه مربوط به آب سبز بوده ‌است. اين موضوع علاوه‌بر اين‌كه نشان‌دهندۀ ‌استفاده بي‌رويه از منابع آبي براي توليد و صادرات محصولات كشاورزي در ايران است، در صورت ادامه، مي‌تواند منجر به كاهش ذخائر ملي منابع آب شيرين در ايران شود. باتوجه‌ به يافته‌هاي پژوهش‌‌‌‌ حاضر پيشنهاد مي‌شود در تدوين راهبردهاي كشاورزي و اسناد‌بالادستي، توجه ويژه‌اي به نيازهاي آبي و تجارت آب‌مجازي صورت گيرد. هم‌چنين، توصيه مي‌شود ضمن ارتقاي بهره‌وري آب، ملاحظات فني و اقتصادي لازم در تخصيص بهينۀ اجزاي آب‌مجازي صورت گيرد.