اثربخشي يادگيري الكترونيك بر عملكرد تحصيلي با رويكرد فراتحليل

پيشينه و اهداف: طي چند دهۀ گذشته يادگيري الكترونيك مورد توجه بسياري از پژوهشگران قرار گرفته است و محققان زيادي به بررسي تأثير يادگيري الكترونيك بر عملكرد تحصيلي پرداخته ‌اند كه منجر به نتايج متفاوتي شده است. وجود پژوهش‌هاي متعدد در اين حوزه لزوم انجام يك فراتحليل، يا پژوهش تركيبي در اين حوزه را مورد تأكيد قرار مي‌دهد. پژوهش حاضر با هدف فراتحليل تأثير يادگيري الكترونيك بر عملكرد تحصيلي انجام شده است.روش‌ها:‌ پژوهش حاضر به روش فراتحليل انجام شد. جامعه آماري پژوهش حاضر كليه تحقيقات معتبر منتشر شده در پايگاه‌هاي اطلاعاتي رايانه‌اي بود كه به بررسي اثربخشي يادگيري الكترونيكي بر عملكرد تحصيلي پرداخته بودند. جامعه آماري شامل مطالعات در دسترس بود كه در بين سال‌هاي 1375 تا 1400 منتشر شده بود. به ‌منظور جمع‌‌آوري اطلاعات از چك‌ليست مشخصات طرح‌هاي پژوهشي مصرآبادي (1389) استفاده شد. با استفاده از روش نمونه‌گيري هدفمند و جستجوي گسترده براساس كليدواژه‌هاي مشخص شده و با اعمال ملاك‌هاي ورود و خروج، 243 پژوهش به‌عنوان نمونه انتخاب و وارد فرآيند فراتحليل شدند. به‌منظور تجزيه و تحليل داده‌ها از تحليل حساسيت، نمودار قيفي، مدل‌هاي ثابت و تصادفي و تحليل ناهمگني با استفاده از CMA استفاده شد. از پژوهش‌هاي منتخب به‌عنوان نمونه، در مجموع 311 اندازه اثر استخراج شد كه 17 اندازه اثر افراطي در تحليل حساسيت حذف و تحليل‌هاي بعدي بر روي 294 اندازه اثر انجام شد. شاخص تعداد امن از تخريب مقدار 1911 به‌دست آمد كه نشان مي‌دهد پس از ورود اين تعداد اندازه اثر غيرمعني‌دار، اندازه اثر تركيبي محاسبه شده غيرمعني‌دار خواهد شد.يافته‌ها: يافته‌ها نشان داد كه ميانگين اندازه اثر كلي پژوهش‌هاي مورد بررسي براي مدل اثرات ثابت 0.726 و براي مدل اثرات تصادفي 1.009 بود كه هر دو از نظر آماري معني‌دار بودند (p 0.001) كه اين امر بيانگر رابطه مثبت و معني‌دار بين يادگيري الكترونيكي و عملكرد تحصيلي بود. با توجه به ناهمگوني اندازه ‌هاي اثر، جنسيت، نوع نمونه، نوع يادگيري الكترونيك، نوع درس، سن آزمودني‌ها و نوع روش پژوهش به‌عنوان متغيرهاي تعديل‌كننده بررسي شدند. نتايج نشان داد كه اندازه اثر يادگيري الكترونيك با عملكرد تحصيلي در دختران بيش از پسران، در دانش‌آموزان پيش ‌دبستاني بيش از ديگران، در يادگيري با موبايل بيش از ساير انواع يادگيري الكترونيك، در درس روش‌هاي تدريس بيش از ساير دروس و در تحقيقات آزمايشي بيشتر از تحقيقات همبستگي است. همچنين نتايج پژوهش نشان داد كه سن آزمودني‌ها در تبيين ناهمگني سهم بسيار اندكي دارد.نتيجه‌گيري: نتايج نشان داد كه يادگيري الكترونيكي بر عملكرد تحصيلي تأثير معناداري دارد و براساس معيار كوهن، اندازه اثر اين رابطه بالا بود (1.009). ارائه برنامه‌هايي در راستاي آموزش تأثير يادگيري الكترونيك بر عملكرد تحصيلي، ضرورتي است كه بايد بيش‌ازپيش مورد ملاحظه قرار گيرد. با توجه به نتايج به‌دست آمده و كميّت و كيفيت پژوهش‌هاي موجود، پيشنهاد مي‌شود تحقيقات اين دو حوزه در سطح بالاتري از لحاظ رعايت قواعد تدوين مقاله و اجراي پژوهش انجام شود. همچنين براي رسيدن به يك نتيجه قابل اعتماد در مرحله اول از آمار پارامتريك در طرح خود استفاده كنند و روش‌هاي آماري قوي همراه با نمونه متناسب و روش‌هاي نمونه ‌گيري مناسب با جامعه استفاده شود.