تأثير آموزش معكوس بر مؤلفه‌هاي خودكارآمدي زبان انگليسي در دانش‌آموزان پايه‌ دهم

پيشينه و اهداف: آموزش معكوس يك راهبرد آموزشي يا يك الگو براي تدريس و يادگيري است كه در آن ساختارهاي سنتي و متداول فرايند يادگيري وارونه مي‌شود؛ يعني در يك كلام آنچه پيش‌تر به‌صورت متداول در كلاس درس انجام مي‌شد، به خانه محول شده و فرايندهايي كه قبلاً دانش‌آموزان در خانه انجام مي‌دادند به كلاس درس منتقل مي‌شود. اين روش به عنوان روشي نوين، مي‌تواند بر متغيرهاي روان‌شناختي دخيل در يادگيري مؤثر باشد كه يكي از اين متغيرها خودكارآمدي است. پژوهش حاضر با هدف مقايسه‌اثربخشي آموزش معكوس و آموزش سنّتي بر خودكارآمدي زبان انگليسي دانش‌آموزان پايه دهم انجام شده است.روش‌ها‌: روش پژوهش از نوع نيمه آزمايشي با طرح پيش‌آزمون – پس‌آزمون با گروه كنترل بود. جامعه آماري پژوهش را دانش‌آموزان پسر پايه دهم شهر قم تشكيل مي‌دادند. نمونه‌اين مطالعه شامل 60 دانش‌آموز (30 نفر گروه آزمايش و 30 نفر گروه كنترل) بود كه انتخاب آن‌ها به روش نمونه گيري در دسترس انجام گرفت. گروه آزمايش 12 جلسه تحت آموزش معكوس قرار گرفتند؛ همچنين گروه كنترل به همين مدت با روش سنّتي آموزش ديدند. در گروه آموزش معكوس از فيلم‌ها و پادكست‌هاي تهيه شده به‌صورت سي‌دي  استفاده شد. همچنين جزواتي به‌صورت چاپي نيز تهيه شد تا در صورت عدم دسترسي دانش‌آموزان به اينترنت از اين روش به مطالب دسترسي پيدا كنند. محتواي مورد استفاده در اين پژوهش دو عنوان درسي از كتاب زبان انگليسي پايه‌دهم بود. براي گردآوري داده‌ها،  پرسش‌نامه‌خودكارآمدي انگليسي وانگ (2014) مورد استفاده قرار گرفت. اين پرسش‌نامه داراي 32 گويه بود كه مؤلفه‌هاي خودكارآمدي شنيداري، خودكارآمدي خوانداري، خودكارآمدي نوشتاري و خودكارآمدي در گفتن را اندازه‌گيري مي‌كرد. جهت تحليل داده‌ها روش تحليل كواريانس چندمتغيره مورد استفاده قرار گرفت و از نرم‌افزار اس.پي. اس. اس( spss-21) استفاده شد.يافته‌ها: نتايج اين تحقيق نشان داد آموزش معكوس به جز عامل خودكارآمدي شنيداري (f= 0/692 ,sig= 0/506) بر ساير مؤلفه‌هاي خودكارآمدي، از جمله خودكارآمدي خوانداري (f= 335/48 ,sig= 0/001)، خودكارآمدي گفتاري (69/91=f، 0/001=sig)و خودكارآمدي نوشتاري (f= 125/63 ,sig= 0/001). اثر معنا‌داري داشته است؛ به‌گونه‌اي كه ميانگين نمرات گروه آزمايش از گروه كنترل به‌طرز معناداري بيشتر بود.نتيجه‌گيري: يادگيري زبان انگليسي حاصل عوامل به هم تنيده‌اي مانند محيط يادگيري، امكانات و تجهيزات لازم، شرايط يادگيري و روش‌هاي مناسب آموزشي است. نتايج اين تحقيق نشان داد اجراي كلاس به شيوه‌معكوس مي‌تواند روش مؤثري براي افزايش خودكارآمدي زبان انگليسي به‌عنوان يكي از مهارت‌هاي شناختي مهم در يادگيري زبان انگليسي باشد. در آموزش معكوس افزايش مدت يادگيري در هر زمان و مكاني غير از كلاس درس و امكان انجام تمرين بيشتر سبب مي‌شود تا دانش‌آموز بر مطالب تسلط پيدا كند و اين زمينه‌‌كسب موفقيت را براي وي ايجاد مي‌كند. همين‌طور كلاس معكوس با تكيه بر فناوري آموزشي، مطالب موجود در كتب درسي به‌ويژه زبان انگليسي را براي دانش‌آموز جذاب‌تر كرده و يادگيري زبان را به امري لذت بخش‌تبديل مي‌كند. يافته‌هاي اين پژوهش مي‌تواند با برجسته‌ساختن نقش آموزش معكوس بر خودكارآمدي زبان انگليسي دانش‌آموزان، برنامه‌ريزان آموزشي را برآن دارد تا براي بهبود مهارت‌هاي شناختي و عملكرد تحصيلي زبان‌آموزان از رويكرد آموزش معكوس بهره بگيرند.