بررسي پژوهش‌هاي انجام‌شده مرتبط با سند تحول بنيادين آموزش‌وپرورش ايران: يك مطالعۀ فراتركيب

هدف از پژوهش حاضر، بررسي پژوهش‌‌هاي كيفي مرتبط با سند تحول بنيادين آموزش‌وپرورش است كه طي سال‌هاي 1389 تا 1399 انجام شده‌‌اند تا از اين رهگذر، علاوه‌بر توصيف وضعيت پراكندگي موضوعي اين تحقيق‌ها، دربارۀ امكانات سياستي و اجرايي حاصل از يافته‌‌هاي پژوهش‌‌ها كسب اطلاع شود. بدين منظور، از روش فراتركيب هفت‌مرحله‌‌اي سندلوسكي و باروسو (2007) استفاده كرده‌ايم كه در آن، ازميان جامعه‌‌اي با 2283 منبع، پس‌از طي‌كردن مراحل غربالگري، 35 پژوهش را انتخاب و طي فرايند تحليل مضمون، نقدهاي وارد بر فرايند اجرا و نيز محتواي سند دركنار پيشنهادها و راهكارهاي اصلاح آن‌ها را درقالب دوازده مضمون فراگير شناسايي كرده‌ايم. يافته‌‌هاي حاصل از اين فراتركيب نشان مي‌‌دهد ازجمله مهم‌ترين نقدهاي وارد بر فرايند اجراي سند، موارد ذيل را مي‌توان برشمرد: وجودنداشتن اجماع نظري و صراحت عملي ميان نهادها و بازيگران، شتاب‌زدگي و بي‌‌برنامگي، صورت‌نگرفتن تفهيم و مشاركت درميان ذي‌نفعان، و ضعف در فرايند ارزيابي. شاخص‌ترين نقدهاي وارد بر محتواي سند نيز عبارت‌اند از: ابهام‌داشتن و شفاف‌نبودن مفاهيم، التقاط روش‌شناختي، ضعف و تعارضات نظري در مفاهيم و مباني، و كم‌توجهي به تنوع فردي و فرهنگي. براساس يافته‌‌هاي پژوهش، پيشنهادهايي را براي اصلاح وضع موجود در دو بخش اجرايي و محتوايي مي‌توان مطرح كرد كه مهم‌ترين آن‌ها عبارت‌اند از: تنظيم نقشۀ راه؛ جلب مشاركت همگاني و فراقُوه‌اي با زمينه‌‌سازي قانوني، علمي، نهادي و نگرشي درراستاي حكمراني اجتماعي؛ اصلاح فرايندهاي نظام مديريت منابع انساني در آموزش‌‌وپرورش؛ اصلاح كليت متن سند؛ روش‌شناسي تدوين و مفاهيم و مباني نظري آن. در بررسي توصيفي وضعيت پراكندگي موضوعي پژوهش‌‌ها، يافته‌‌هاي پژوهش نشان مي‌‌دهد بيش‌از نيمي از مطالعات صورت‌گرفته به‌نوعي با زيرنظام‌‌هاي مطرح در سند تحول، مرتبط بوده‌‌اند و در نيم ديگر، با رويكردهاي درون‌متني يا برون‌متني، مفاهيم متعددي در سند مطالعه شده و تنها در تعدادي محدود از تحقيقات، بررسي و نقد اجراي سند صورت گرفته است.