تحليل ناهمگوني فضايي و عوامل موثر بر دماي سطح زمين با استفاده از مدل‌هاي رگرسيون فضايي

دماي سطح زمين يك عامل مهم تاثيرگذار بر تغييرات حرارتي و تعادل در مطالعات جهاني است. در طول دو دهه گذشته، نياز شديد به داده‌هاي LST در مطالعات ‌محيط‌زيستي و مديريت منابع زمين، اندازه‌گيري LST را به يك بحث علمي بزرگ تبديل كرده است. كشف ناهمگوني فضايي دماي سطح زمين و تحليل عوامل كليدي و روابط فضايي خاص كه از سري‌هاي زماني دماي سطح زمين تاثير مي‌گيرند، اهميت بالايي در مديريت سرزمين دارند. مطالعه حاضر با هدف تحليل ناهمگوني فضايي و عوامل موثر بر دماي سطح زمين با استفاده از مدل‌هاي رگرسيون فضايي انجام شد. براي بررسي اين موضوع نقشه‌هاي LST روزانه با استفاده از روش معادله انتقال تابشي از داده‌هاي لندست 7 و 8 براي سال‌هاي 2002، 2013 و 2021 شهر بجنورد تهيه شدند. تحليل دماي سطح زمين در مناطقي كه زمين‌هاي باير غالب هستند، نياز به داده‌هاي دماي شبانه دارد. بنابراين نقشه­ هاي LST شبانه ماديس نيز به‌عنوان نقشه‌هاي كمكي تهيه شدند. براي تجزيه ‌و تحليل داده‌ها از مدل‌هاي همبستگي پيرسون، خودهمبستگي فضايي، حداقل مربعات معمولي و رگرسيون وزن‌دار جغرافيايي استفاده شد. سپس عملكرد مدل‌ها با استفاده از ضريب تعيين و معيار اطلاعات آكاييك مقايسه شدند. نتايج مطالعه بيانگر توانايي بيشتر و پيش‌بيني دقيق‌تر رويكرد GWR نسبت به OLS براي توصيف ناهمگوني فضايي است. پاسخ فضايي دماهاي سطح زمين و متغيرهاي تاثيرگذار مختلف از سال 2002 تا 2021 نشان داد توسعه فضاي سبز نقش مهمي در تعديل دماهاي سطح زمين ايفا مي‌كند. با توجه به اينكه LST تحت تاثير متغيرهاي مختلفي از جمله توپوگرافي، متغيرهاي اقليمي، جوي و پوشش گياهي است، بنابراين درك روابط فضايي و تجزيه ‌و تحليل‌ مناطق با LST بالا، مي­ تواند به‌عنوان راهگشايي در برنامه ­ريزي و آمايش اصولي سرزمين مفيد واقع شود.